“Bu Avrupa’nın savaşı değil”

Avrupa, Donald Trump’a verdiği net bir mesaj verdi: “Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamana yardım etmeyeceğiz. Bu Avrupa’nın savaşı değil.”

27 AB ülkesinin dışişleri bakanları, ABD ve İsrail’in hava saldırılarına misilleme olarak İran’ın büyük ölçüde kapattığı hayati önem taşıyan petrol nakil yolu olan su yolunun güvenliğini sağlamaları için Avrupa ülkelerine yaptığı çağrıyı görüşmek üzere Brüksel’de bir araya geldi.

Ortaya atılan fikirler arasında, Avrupa savaş gemilerinin Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasındaki boğazı devriye gezmesi için AB’nin deniz misyonu Aspides’in yetki alanının genişletilmesi de vardı. Ancak İran’daki savaşla ilgili saatler süren kapalı kapı görüşmelerinin ardından, Avrupa’nın dışişleri bakanları bu sorunun çözümünün Amerika’ya ait olduğunu açıkça ortaya koydu.

AB’nin üst düzey diplomatı Kaja Kallas, toplantının ardından Pazartesi akşamı yaptığı açıklamada, “Avrupa’nın süresiz bir savaşla ilgisi yok” dedi. “Bu, Avrupa’nın savaşı değil, ancak Avrupa’nın çıkarları doğrudan söz konusu.”

Bakanlar arasında AB’nin Orta Doğu’daki deniz misyonunu “güçlendirme” konusunda “açık bir istek” olsa da Kallas, boğaza savaş gemileri gönderilmesine atıfta bulunarak, “görev alanını değiştirme konusunda bir istek yoktu” dedi.

“Bu görevi Hürmüz Boğazı’nı da kapsayacak şekilde genişletmek… üye devletlerin bunu yapma konusunda bir isteği yoktu,” diye tekrarladı. “Kimse bu savaşa aktif olarak girmek istemiyor.”

Lütfen saygı gösterin

Trump, hafta sonu Financial Times’a verdiği demeçte, Avrupa ülkelerinin yardım çağrısına yanıt vermemelerinin “NATO’nun geleceği için çok kötü” olacağını söyledi. Sosyal medyada, boğazın güvenliğini sağlamak için yedi ülkeyle temas halinde olduğunu yazdı, ancak hangi ülkelerden bahsettiğini belirtmedi.

Pazartesi günü ise Trump, gazetecilere Fransa’nın ABD’ye yardım edeceğinden emin olduğunu söyledi. “Bence yardım edecek. Yani, size söyleyeyim, dün onunla konuştum,” diyen ABD Başkanı, Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron’a atıfta bulundu. Trump ayrıca, İngiltere’nin tepkisinden “memnun olmadığını” ve Başbakan Keir Starmer’ın İran konusunda “daha geniş çaplı bir savaşa” çekilmeyeceğini söylemesi üzerine “çok şaşırdığını” belirtti.

Trump, “kimseye ihtiyacımız yok” ve “biz dünyanın en güçlü ülkesiyiz” diyerek ısrarcı davrandı; ancak İran’ın boğazı kapatmasının petrol fiyatlarını yükseltmesi üzerine yaptığı yardım talebi, Avrupa ülkelerinin nasıl tepki vereceğini görmek için bir dayanışma testi niteliğindeydi.

ABD Başkanı, “Yıllardır söylüyorum, onlara ihtiyacımız olursa yanımızda olmayacaklar” dedi. Ancak Avrupa başkentleri açıkça bu işe karışmak istemiyor ve Trump’ın bu taleplere son vermesini diliyor. 

Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, “Amerikalılar, İsraillilerle birlikte bu yolu seçti” diyerek, Almanya’nın temel sorumluluğunun NATO topraklarını savunmak olduğunu ekledi.

Pistorius, “Bu savaşı biz başlatmadık” diye vurguladı.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz de 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in Tahran’a saldırı düzenleyerek İran’ın dini liderini öldürmesiyle tetiklenen çatışmaya Berlin’in dahil olması fikrini sert bir dille eleştirdi. Merz, “NATO müdahaleci bir ittifak değil, savunma amaçlı bir ittifaktır. İşte tam da bu nedenle NATO’nun burada hiçbir yeri yoktur” dedi.

Merz, Trump’ın şikayetlerine açıkça yanıt niteliğinde bir açıklama yaparak, “İttifak içinde birbirimize gereken saygıyı göstereceğimizi umuyorum” dedi.

Lüksemburg Başbakan Yardımcısı Xavier Bettel ise daha da ileri giderek, ülkesinin Washington’dan gelen “şantaja” boyun eğmeyeceğini vurguladı. Bettel, Brüksel’de gazetecilere, “Bize asker göndermeyi istemeyin” dedi.

Kallas ve diğer üst düzey yetkililer Pazartesi günü. “Avrupa bu savaşın bir parçası değil. Bu savaşı biz başlatmadık,” dedi. “Ayrıca siyasi hedefler de belirsiz.”

AB liderleri Perşembe günü bir zirve düzenliyor. 13 Mart tarihli ve ulusal diplomatlar tarafından hazırlanan ve birkaç kez revize edilecek olan sonuçların ilk taslağına göre, liderler İran ve daha geniş bölgede “gerginliğin azaltılması ve azami itidal” çağrısında bulunacak.