Küresel ısınmayı 1,5°C’nin altında tutmayı taahhüt eden Paris Anlaşması’nın imzalanmasının üzerinden on yıl geçtikten sonra Sicilya’da gerçekten de bir şeyler oluyor. Adanın bazı bölgelerinde sıcaklık artışı 2°C’yi aşmış durumda.
Akdeniz’in en büyük adası her yıl iklim değişikliğinin dramatik etkilerine maruz kalıyor. Rüzgarların dağlara çarptığı kuzeyde, yağmur ve fırtınalar daha da şiddetleniyor. Şubat ayında, Saponara sellerinin yaşandığı gün, Messina’daki itfaiyeciler bazı mahallelerdeki sakinleri şişme botlarla kurtarmak zorunda kalırken, sel sularına kapılan arabalar dar sokaklarda yığıldı. 19 Ağustos 2024’te, Porticello yakınlarında demirlemiş olan süper yat Bayesian, bir hortum tarafından batırıldı ve yedi kişi hayatını kaybetti.
Güneyde, merkezde ve kıyı şeridinde orman yangınları arttı. Temmuz 2023’te, sirocco rüzgarının şiddetlendirdiği bir sıcak hava dalgası sırasında, Palermo kendisini alevlerle çevrili buldu; bu alevler bazen çöplük yangınları nedeniyle zehirli hale geldi. Ve havanın kendisi de daha sık tutuşuyor gibiydi. 11 Ağustos 2021’de, adanın güneydoğu kıyısındaki Syracuse’da sıcaklıklar 48,8°C’ye ulaşarak Avrupa rekoru kırdı. Çevredeki deniz suyu sıcaklığı ise zaman zaman 30°C’ye yaklaştı.
Beş milyonluk nüfusuyla Sicilya, aşırı ısınmış bir dünyada demirlemiş bir yolcu gemisi gibi. Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nde (CNRS) iklim bilimci olarak çalışan ve aslen adalı olan Pierre-Simon-Laplace Enstitüsü’nden Davide Faranda, “Sicilya, küresel ısınmanın iki sonucuyla karşı karşıya: giderek daha sık görülen uzun kuraklıklarla birlikte gelen sıcak hava dalgaları ve Akdeniz’in aşırı sıcaklıkları nedeniyle giderek daha şiddetli hale gelen fırtınalı veya alçak basınç olayları” diye açıklıyor. “Isınmanın her derecesi havadaki nemi %7 artırıyor. Bu, Sicilya’yı özellikle savunmasız hale getiren patlayıcı bir karışım. Bu bölgenin tamamı, kuzey yarımküredeki birçok ülkenin önümüzdeki yıllarda yaşayacağı şeyin ön saflarında yer alıyor.”
Sonbahar ve kış sağanaklarıyla hırpalanan Catania’nın yemyeşil çevresinden, iç kesimlerin kurumuş tarlalarına ve Syracuse’un muhteşem ama tehlike altındaki kıyılarına kadar, iklim felaketi her yerde izlerini bıraktı.
Romalıların evlerini inşa etmek için yaptıkları kazılar sayesinde –şimdi yüzeyin altında gömülü olan bu yapılar– deniz seviyesinin son 2000 yılda, büyük ölçüde kıta sahanlıklarının batması nedeniyle 1,2 ila 1,4 metre yükseldiğini tahmin ediliyor. Günümüzde ise 60 santimetre, 80 santimetre, belki de bu yüzyılın sonuna kadar bir metre daha mı yükselecek? Her şey insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının seviyesine bağlı olacak.
Küresel ısınma, adanın gayri safi yurtiçi hasılasının yaklaşık yüzde 5’ini oluşturan ancak iç kesimlerdeki köylerin kalbi olmaya devam eden tarımı zaten tehdit ediyor. Bir zamanlar Roma İmparatorluğu’nun tahıl ambarı olan tarımsal Sicilya, şimdi kuraklıkların pençesinde. Tahıl üreticileri ön saflarda yer alıyor ve birer birer yok oluyorlar. 1900 yılında adada 900 bin hektar buğday ekiliyordu. 2024 yılında bu rakam, 2010 yılındaki 300 bin hektara kıyasla sadece 150 bin hektara düştü.
İklim değişikliği karşısında Sicilya pes etmedi. Hem bir cephe hattı hem de açık hava laboratuvarı görevi gören bu adada yüz binlerce insan mücadele ediyor, yenilgiyi kabul etmiyor ve iklim çıkmazından bir çıkış yolu bulmaya çalışıyor.
Umay Uçaner Gözüsarı