Luca Cordero di Montezemolo, yirmi yılı aşkın bir süre boyunca Ferrari’nin yönetim kurulu başkanlığını yaptı. Ayrıca İtalya’nın en büyük otomobil üreticisi Fiat’ın başkanlığını yaptı, İtalyan iş dünyası lobisi Confindustria’nın başına geçti ve Roma’nın 2024 Olimpiyatları adaylığını yönetti. Ancak son hedefi, kariyerinin en cesur hamlesi olabilir: Kurucularından olduğu İtalyan hızlı tren işletmecisi Italo’yu pazara sokarak, krizin pençesindeki Almanya demiryolu sektörünü baştan aşağı yenilemek istiyor.
Italo, 2028 yılına kadar yeni hizmetiyle Almanya’daki 18 şehri iki ana güzergâh üzerinden birbirine bağlamayı hedefliyor: Münih-Köln-Dortmund ve Münih-Berlin-Hamburg. Bu girişime 3,6 milyar avro yatırım yapmayı planlayan şirket, Alman mühendislik devi Siemens’ten 30 adet yüksek hızlı tren satın alacak ve 14 adet daha satın alma opsiyonuna sahip olacak. İtalya’da kullandığı ateş kırmızısı vagonların aksine, Almanya’da kullanılacak vagonlar makul ve muhafazakâr bir mavi renkte olacak.
Di Montezemolo, medyaya yaptığı açıklamada “İtalya’da yaptığımızı Almanya’da da tekrarlamak istiyoruz” dedi. İtalya’nın devlet demiryolu şirketi Ferrovie dello Stato, 2006’da kurulan Italo’nun işlerini aksatmasını engellemek için elinden geleni yaptı. Yine de Di Montezemolo ve kurucu ortakları, 2012’de hizmetlerini başlatmayı başardılar. İtalya’da demiryolu fiyatları sonraki yedi yıl içinde yaklaşık yüzde 40 düştü.
Ancak Deutsche Bahn’a rakip olmak daha da büyük bir zorluk olabilir. Kuşkusuz, devletin sahip olduğu Alman şirketi son yıllarda raydan çıkmış durumda. Şirketin yeni CEO’su Evelyn Palla Mart ayında, “Yıpranmış bir demiryolu ağımız, bozuk makaslarımız, imparatorluk döneminden kalma sinyal kutularımız, aşırı bürokrasi ve aşırı büyük bir idari aygıtımız var” dedi. Bu durum kısmen, on yıllardır süren yetersiz yatırımın bir sonucudur. 2004 yılında, Deutsche Bahn’ın Almanya demiryolu ağının inşası ve modernizasyonu için ayrılan yıllık bütçesi, 4 milyar avrodan 1,5 milyar avroya düşürüldü. Geçen yıl hükümet, geçmişteki cimriliğini telafi etmek için şirkete rekor bir miktar olan 22 milyar avro aktardı, ancak Palla, işleri tekrar rayına oturtmanın yaklaşık on yıl süreceğini tahmin ediyor.
Bazıları, Almanların Deutsche Bahn’ın yeniden ivme kazanmasını beklememesi gerektiğini ve Italo’ya Avrupa’nın en büyük demiryolu pazarında devrim yaratma şansı verilmesi gerektiğini savunuyor. Ancak Di Montezemolo’nun planı, Deutsche Bahn’ın bir iştiraki olan DB InfraGO tarafından yönetilen demiryolu hatlarına erişim hakkının elde edilmesine bağlı. Her ne kadar adil bir şekilde çalışmasını sağlamak için düzenleyici kurum olan Federal Ağ Ajansı tarafından denetleniyor olsa da demiryolu işletmecilerinden aldığı ücretler oldukça yüksek ve genellikle erişim iznini çok yıllık değil, yıllık olarak veriyor. Di Montezemolo, şirketinin raylara erişim için yılda 250 milyon avro ödemeye hazır olduğunu söylüyor, ancak yatırımını karlı hale getirebilmek için birkaç yıllık izin verilmesi gerektiğini savunuyor.
Berlin Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nden ulaşım uzmanı Christian Böttger, Italo’nun girişinin İtalyan pazarına sağladığı olumlu etkiler göz önüne alındığında, Italo’nun durumunun ikna edici olduğunu düşünüyor. Ancak projenin gerekli siyasi desteği alabileceğinden şüpheli. Almanya’nın demiryolu ağı zaten aşırı yüklenmiş durumda, diyor. Italo’nun pazara girişi, Deutsche Bahn’ın yüksek hızlı tren hizmetini de zayıflatacak ve tren istasyonlarındaki dinlenme salonları ile sadakat programı BahnCard’dan gelir elde ettiği entegre iş modelini altüst edebilir.
On yıl önce, Avrupa Birliği iç pazarları rekabete açmaya odaklanan Dördüncü Demiryolu Paketi’ni kabul etti. Bazı ülkeler bu paketi uygulamaya koydu: İspanya’da yüksek hızlı tren sektöründe, devlete ait Renfe ile İtalya’nın Ferrovie dello Stato şirketinin bir iştirakinin çoğunluk hissedarı olduğu Iryo ve Fransa’nın ulusal demiryolu şirketi SNCF arasında rekabet yaşanıyor.
Ancak Almanya dahil diğer ülkeler tereddüt etti. Di Montezemolo, bu ay demiryolu erişimi konusunda bir karar alınmasını umuyor. Aksi takdirde, planı raydan çıkabilir.