ABD Nüfus Sayım Bürosu, 2025 yılında yeni işletme kurmak için rekor sayıda 5,7 milyon başvuru kaydetti. Bu durum, ekonomistler için bazı sorular ortaya koyuyor. Girişimciler pandemiden bu yana neden bu kadar meşgul? Ve bu artış neden neredeyse tamamen etnik azınlıklar arasında gerçekleşti?
ABD Nüfus Sayım Bürosu’nun aylık Güncel Nüfus Anketi, 2019’dan bu yana tüm Amerikalı yetişkinlerin kendi işini yapanların oranının yüzde 9,4’ten yüzde 9,8’e yükseldiğini gösteriyor. Bu, yaklaşık 1,3 milyon yeni girişimciye denk geliyor. Ancak beyaz Amerikalılar arasında kendi işini yapma oranı neredeyse hiç değişmezken siyahi Amerikalılar arasında bu oran bir puan arttı. Hispanik Amerikalılar arasında ise bu oran 1,8 puan yükseldi.
Pandeminin çeşitli yönleri, yeni bir iş kurmak için uygun bir zaman yarattı. Yaygın işten çıkarmalar, milyonlarca insanı kariyer değişikliği düşünmeye sevk etti. Teşvik çekleri ve para harcama fırsatlarının azalması, tasarrufları artırarak girişimci adaylarına başlangıç sermayesi sağladı. Çok düşük faiz oranları, daha fazla borç almayı ucuz hale getirdi. Ve evden çalışma, ek iş yapanlar için faydalı oldu.
Azınlık gruplarından insanların bu fırsatı değerlendirme olasılığı daha yüksekti. Boston Üniversitesi’nden Catherine Fazio ve meslektaşları, 2019 ve 2020 yıllarında yapılan 2,8 milyon işletme kaydına ilişkin verileri analiz etti. Siyahi nüfusun daha fazla olduğu mahallelerde işletme oluşumunun daha hızlı büyüdüğünü buldular. Bir düşünce kuruluşu olan Brookings Enstitüsü’nün yaptığı bir başka çalışma ise Federal Rezerv’in tüketici finansmanı anketinden elde edilen verileri kullandı. Bu çalışma, 2019 ile 2022 yılları arasında işletme sahibi ailelerin siyahi olanlarının oranının yüzde 5’ten yüzde 8’e yükseldiğini gösterdi. Hispanik ve Latin kökenlilerin oranı yüzde 4’ten yüzde 7’ye çıkarken, beyaz Amerikalıların oranı yüzde 80’den yüzde 73’e düştü.
Bu eğilimi açıklamak için öncelikle “George Floyd etkisi”ni ele alalım. Bay Floyd’un 2020’de polis memurları tarafından öldürülmesi, birçok Amerikalıyı, iş sahipleri de dahil olmak üzere, siyahi insanlara destek göstermeye istekli hale getiren bir ırkçılık hesaplaşmasına yol açtı. Tüketici harcamaları, hayır kurumlarına destek ve banka kredileri talebi artırdı ve muhtemelen girişimci adaylarına da ilham verdi. Duke Üniversitesi’nden David Robinson, “Bence bu, söz konusu topluluklarda girişimciliğe yönelik tutumların neden değişmiş olabileceğinin bir parçası” diyor.
Bu yükselişin bir kısmı da “zorunluluktan kaynaklanan girişimciliğe” bağlı olabilir. Siyahi Amerikalılar pandemiden ekonomik olarak özellikle ağır etkilendi: 2020’nin sonlarında işsizlik oranları yüzde 10’du, bu da beyaz Amerikalıların neredeyse iki katıydı. İşsiz kalanların bazıları, istedikleri için değil, başka seçenekleri olmadığı için kendi işlerini kurmuş olabilirler. Utah Üniversitesi’nden Victor Bennett, “İyi türden [kendi işini kurma] girişimci olduğunuz bir durum var,” diyor. “Ve daha az iyi olan türü ise işgücünde bir şeyler bulmak için mücadele ettiğiniz bir durum.”
Azınlıkların öncülüğünde kurulan tüm yeni işletmelerin en ikna edici açıklaması belki de başlangıçta daha az girişimciye sahip olan yoksul mahallelerin arayı kapatmaya başlamasıdır. Azınlık gruplarından girişimciler eskiden sermaye çekmekte genellikle zorlanıyorlardı. Columbia Üniversitesi’nden Dr. Fazio, Jorge Guzman ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden Scott Stern’in araştırmasına göre, bu durum artık değişiyor olabilir. Dr. Fazio, “Tarihsel olarak iş kurma ve finansman sağlama konusunda çok daha yüksek engellerle karşılaşan mahallelerde birikmiş bir potansiyel olduğuna inanıyoruz” diyor.
Ne yazık ki, Amerika’daki girişimcilik patlamasının pek çok iş yaratması olası değil. Nüfus Sayım Bürosu verileri, beş yıldan daha kısa süredir faaliyet gösteren firmaların toplam istihdamın sadece yüzde 14’ünü oluşturduğunu; bir yıldan daha kısa süredir faaliyet gösterenlerin ise sadece yüzde 3’ünü oluşturduğunu gösteriyor. Bu oran bile azalıyor gibi görünüyor. 2021’den bu yana, ücretli çalışanları olan bu tür girişimler ortalama olarak sadece 4,7 kişiyi istihdam etti; bu rakam önceki on yılda 5,4 idi. Amerikalıların yeni firmalar kurma hızı, işsiz kalanlar için pek de teselli edici olmayacak. Öte yandan, bazılarını kendi işlerini kurmaya teşvik edebilir.
Umay Uçaner Gözüsarı