Epstein dosyalarının yeni bölümlerinin yayımlanmasının ardından dünya, iktidar pozisyonlarındaki erkeklere dair rahatsız edici gerçeklerle yüzleşiyor: Devlet, iş dünyası ve akademideki elit erkeklerin uzun yıllar boyunca sistemi denetimsiz ve çıkar ilişkileriyle yönlendirmiş olması; siyasetten üniversite kabullerine, hatta süper model davet listelerine kadar pek çok alanda ipleri ellerinde tutmaları.
Tam da bu atmosferde, pazartesi günü sona eren New York Moda Haftası küçük ama dikkat çekici bir kaçış alanı sundu. Genel olarak sönük geçen haftada, kadın tasarımcıların oluşturduğu bir grup öne çıktı. Ürettikleri kıyafetler podyum fantezisi değil; kadınların gerçekten giymek istediği, gardıroplarına giren ve hayatın içine karışan tasarımlar.
Bu tasarımcıların çoğu, Avrupa’nın dev lüks markaları kadar yüksek ciro yapmıyor. Ancak Dior ya da Chanel gibi büyük evlerin çanta ve parfüm satışlarını destekleyen teatral defilelerinden farklı olarak, bu kadın tasarımcılar müşterileriyle daha doğrudan bir ilişki kuruyor. Kusursuz kesim terzilik, çarpıcı brokar paltolar ve “giy ve çık” rahatlığında ama milyon dolarlık his veren elbiseler sunuyorlar.
Kanadalı butik Absolutely Fabrics’in kurucusu Kaelen Haworth bu yaklaşımı şöyle özetliyor: “Podyumda gösterişli değiller ama karşılığını gardıroplarda alıyorlar.”
Amerikan modası uzun yıllardır Avrupa’nın büyük, sanatsal evlerine kıyasla daha ticari ve yerel görülür. Üstelik Dior, Chanel, Louis Vuitton, Saint Laurent, Gucci gibi birçok büyük marka hâlâ erkek kreatif direktörler tarafından yönetiliyor. Bu tabloya karşı Amerikalı tasarımcılar kendilerini anlamlı bir alternatif olarak konumlandırıyor. Ticari başarıyı bir zayıflık değil, güç olarak görüyorlar.
Kadın bakışı, erkek bakışına karşı
Collina Strada’nın tasarımcısı Hillary Taymour, bu sezon hem seksi hem eğlenceli slip elbiseler sundu. Markanın Chinatown mağazasında en çok satan ürünler de bu elbiseler. Sabah kahve almaya giderken de, akşam yemeğe çıkarken de giyilen; dolaba asılmadan sandalyenin üzerinde kalan türden parçalar.
Taymour’un yaklaşımı net: Kadını “kendi kadını”na dönüştürmek yerine müşteriyi ilham kaynağı görmek.
Benzer bir perspektif, Güney Afrika doğumlu New York merkezli tasarımcı Daniella Kallmeyer’de de görülüyor. Kallmeyer markası bu sezon keskin terziliğini mücevher detaylı kokteyl pantolonlar, “büyükanne örgüsü” trikolar ve İtalyan kumaşlardan üretilmiş ceketlerle zenginleştirdi. Vintage parçalarla yarışabilecek, zamana dayanıklı tasarımlar sunuyor.
Kallmeyer’in sözleri dikkat çekici: “Müşteri ilham perim. Onu ‘benim kadınım’ haline getirmek istemiyorum. Onun hayatı ve hikâyesi tasarımlarımın parçalarını oluşturuyor.” Bu yaklaşımı “belki de belirgin biçimde kadınsı” olarak tanımlıyor.
Ashlyn’de Ashlynn Park’ın dokulu etek-ceket takımları ve alışılmadık bluzları, ofise gitmeyi yeniden heyecanlı kılacak kadar farklı.
Diotima’nın Jamaika doğumlu tasarımcısı Rachel Scott’un duyusal kroşe elbiseleri, Tory Burch ve Anna Sui’nin daha fantastik dünyaları… Ortak noktaları şu: Tasarım yaparken erkek bakışını merkeze almıyorlar. Erkekleri şaşırtmak ya da etkilemek için değil; kadınların birbirine bakıp “işte bu” demesi için tasarlıyorlar.
Kaelen Haworth’un ifadesiyle: “Bunlar kadınların yaptığı, kadınların giydiği ve kadınların takdir ettiği kıyafetler.”
Pragmatik fantezi
Bu tasarımcılar “feminist kıyafetler” üretme iddiasında değil. Daha çok, kadınların istediklerine sahip olabildiği bir dünya fikrini besliyorlar: Hayal gücüne alan tanıyan ama gerçek hayatın temposuna uyum sağlayan parçalar.
Tory Burch’ün zengin dokulu opera paltoları, boncuk işlemeli kazakları ve lüks dokunuşlu klasik parçaları markanın yeniden yükselişini açıklıyor. Burch, “Şirketimi kadınlara yardım etmek için kurdum. Bugün dünyada olanlar için cevap kadınlarda,” diyor.
Anna Sui’nin kürk detaylı brokarları, slip elbiseleri ve pembe ekose takımları ise nesiller boyunca ilham kaynağı oldu. Vintage keşif tutkusunu koleksiyonlarına taşıyor. “Modada sevdiğim şey keşif,” diyor Sui. “Hiç görmediğim bir şeyi bulup paylaşmak.”
Siyaset sahneden çekilirken
Bu sezon New York defilelerinde siyasi sloganlar daha azdı. Amerika Moda Tasarımcıları Konseyi (CFDA), Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) ile “ICE OUT” kampanyasında iş birliği yaptı; bazı tasarımcılar ve konuklar rozet taktı ancak geçmiş sezonlara kıyasla daha ölçülü bir ton hakimdi.
Açık sloganlar yerine daha incelikli mesajlar öne çıktı.
Eckhaus Latta’nın tasarımcıları Mike Eckhaus ve Zoe Latta, alternatif kültürdeki değişimi koleksiyonlarına yansıttı. Bir zamanların sıcak, rahat “hipster” estetiği yerini daha sert, korumacı bir şıklığa bırakmış durumda. Şeffaf çoraplar, kürk parçalar ve vücuda oturan elbiseler adeta bir zırh gibi.
Diotima ise Afro-Kübalı ressam Wifredo Lam’dan ilham aldı. Lam’ın sanatında Siyah kültürün egzotize edilmesine yönelik eleştirel tavrı ve mistik figürü “femme cheval” koleksiyona yön verdi. Scott, Lam’ın eserlerini doğrudan kopyalamak yerine renk paletini — bordo tonları, soluk griler, pudra mavileri — ve sembollerini kroşe, organza ve Gobelin dokumalarla yeniden yorumladı.
Ortaya çıkan sonuç, aşırıya kaçmadan seksi olabilen, yetişkin bir ifade dili taşıyan, zamana direnen tasarımlar oldu.
Gösteri değil gardırop
New York Moda Haftası bu sezon devrimci sloganlar üretmedi. Büyük teatral çıkışlar da yapmadı. Bunun yerine daha sade ama güçlü bir şey sundu: Kadınların hayatına gerçekten giren, dolapta yer bulan, sabah giyilip akşam da taşınabilen kıyafetler.
Belki de en radikal tavır buydu.
Krizin, güvensizliğin ve politik gerilimin arttığı bir dünyada; güzel, düşünülmüş ve kadınları merkeze alan bir tasarım yapmak başlı başına bir duruş haline geliyor. New York bu sezon, modanın en güçlü mesajını podyumda bağırarak değil, gardıropta fısıldayarak verdi.
Editör