Grönland’ın başkenti Nuuk’ta bu hafta dikkat çekici bir hareketlilik yaşandı. Fransa başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi, Danimarka öncülüğünde yürütülen ortak NATO tatbikatları kapsamında adaya sınırlı sayıda asker konuşlandırdı. Resmî olarak “keşif” ve “planlama” amaçlı tanımlanan bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ABD’nin ulusal güvenliği için “zorunlu” gördüğünü söylemesiyle birlikte çok daha geniş bir anlam kazandı.
Fransa, Almanya, İsveç, Norveç, Finlandiya, Hollanda ve Birleşik Krallık’ın yer aldığı konuşlanma, sayısal olarak küçük olsa da siyasi etkisi yüksek bir mesaj taşıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ilk aşamada gönderilen Fransız askerlerinin kara, hava ve deniz unsurlarıyla takviye edileceğini duyurdu. Fransız diplomasi çevreleri bu hamleyi, “NATO burada” vurgusuyla ABD’ye verilen açık bir siyasi sinyal olarak yorumluyor.
Gelişmeler, Danimarka ve Grönland dışişleri bakanlarının Washington’da ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı görüşmelerin hemen ardından geldi. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, temasların yapıcı geçtiğini ancak taraflar arasında “temel bir görüş ayrılığı” bulunduğunu açıkladı. Rasmussen, Trump’ın Grönland’ı satın alma ya da kontrol altına alma yönündeki söylemlerine net bir dille karşı çıktı.
Trump ise Oval Ofis’te yaptığı açıklamada geri adım atmadı. “Ulusal güvenliğimiz için Grönland’a ihtiyacımız var” diyen Trump, güç kullanımını tamamen dışlamazken, Danimarka ile bir uzlaşı sağlanabileceğini savundu. Bu açıklamalar, NATO içinde rahatsızlık yarattı.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, ülkesinin askeri misyona katılmayacağını duyururken, olası bir ABD müdahalesinin “siyasi bir felaket” olacağını söyledi. Rusya cephesi ise NATO’nun Arktik’te askeri varlığını artırmasını “tehdit bahanesiyle yapılan bir yığınak” olarak nitelendirdi.
Danimarka liderliğinde yürütülen Operation Arctic Endurance tatbikatı kapsamında adadaki NATO varlığı şimdilik yalnızca birkaç düzine askerle sınırlı. Almanya 13 asker taşıyan bir A400M uçağını Nuuk’a gönderirken, Finlandiya iki askeri irtibat subayını sahaya yolladı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Grönland’ın savunmasının tüm NATO’nun ortak sorumluluğu olduğunu vurguladı.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise tartışmalara net bir çizgi çekti:
“Grönland, ABD’ye ait olmak istemiyor. Halkımız böyle bir tercihi kabul etmez.”
Bizim okuduğumuz tablo şu: Grönland’daki askeri hareketlilik bir güç gösterisinden çok, ittifak içi bir sınır çizme hamlesi. Avrupa, Trump’ın tek taraflı söylemlerine karşı sahada küçük ama politik olarak güçlü bir varlıkla yanıt veriyor. Arktik artık yalnızca güvenlik değil, egemenlik ve ittifak dengeleri üzerinden şekillenen yeni bir jeopolitik cepheye dönüşmüş durumda.
Editör