Yaklaşık 4 bin yıldır çözülemeyen antik bir yazı sistemi sonunda okunmaya başladı. Fransız arkeolog François Desset ve ekibi, İran kökenli “Linear Elamite” adlı gizemli yazıyı büyük ölçüde çözmeyi başardıklarını açıkladı. Uzmanlar, keşfin antik Yakın Doğu tarihi açısından son yılların en önemli dilbilim gelişmelerinden biri olduğunu söylüyor.
Linear Elamite, günümüz İran topraklarında yaklaşık MÖ 2300-1800 yılları arasında kullanılan bir yazı sistemiydi. Elam uygarlığına ait olan bu alfabe; elmas şekilleri, çizgiler ve geometrik sembollerden oluşuyordu. İlk kez 1903 yılında antik Susa kentindeki kazılarda keşfedilmişti fakat elde çok az örnek bulunduğu için yazı sistemi onlarca yıl boyunca çözülememişti.
François Desset’in çalışması ise bu çıkmazı değiştirdi. Araştırmacı, Londra’daki Mahboubian koleksiyonunda bulunan ve üzerinde Linear Elamite yazıları yer alan gümüş vazelere erişim sağladıktan sonra önemli ilerleme kaydetti. Özellikle hükümdar isimlerinin tekrar eden sembollerini inceleyen ekip, yazının ses sistemini çözmeye başladı. Desset, bu süreci Jean-François Champollion’un Mısır hiyerogliflerini çözmesine benzetiyor.
Araştırmacılara göre sistem yaklaşık 77 temel işaretten oluşuyor. Bazı uzmanlar yazının yüzde 95’ten fazlasının çözüldüğünü düşünürken, bazı dilbilimciler ise daha temkinli yaklaşıyor. Tartışmaların temel nedeni, elimizde hâlâ çok az metin bulunması ve bazı yazıtların sahte olabileceği ihtimali.
Keşfin en dikkat çekici yanlarından biri ise Linear Elamite’ın İran coğrafyasında geliştirilen ilk yerel yazı sistemlerinden biri olması. Uzmanlar, Mezopotamya’dan gelen çivi yazısından farklı olarak bu sistemin bölgenin kendi kültürel kimliğini yansıttığını belirtiyor.
Desset şimdi ise daha da eskiye gitmek istiyor. Bir sonraki hedefi, dünyanın en eski yazı sistemlerinden biri kabul edilen Proto-Elamite metinlerini çözmek. Eğer bu çalışmalar başarıya ulaşırsa, insanlık tarihinin ilk yazılı medeniyetlerine dair çok daha fazla bilgi ortaya çıkabilir.
Editör