İngiliz dış istihbarat servisi MI6’nın uzun yıllar başkanlığını yapan ve teşkilatı ‘dördüncü nesil casusluk’ için şekillendiren Sir Alex Younger 62 yaşında hayatını kaybetti.
2014 ve 2020 yılları arasında İngiliz Gizli İstihbarat Servisi (MI6) için “C” olarak görev yapan ve son 50 yılın en uzun süre görevde kalmış ismi olan Sir Alex Younger 62 yaşında kanser sebebiyle hayatını kaybetti.
Alexander William Younger, 4 Temmuz 1963’te Londra’nın Westminster bölgesinde İskoç kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi ve Marlborough ile St Andrews Üniversitesi’nde eğitim gördü; ordunun sponsorluğunda ekonomi bölümünden mezun oldu. 1986’da Royal Scots’a subay olarak atandı, daha sonra Scots Guards’a geçti ve ertesi yıl yüzbaşı rütbesine terfi etti. 1990’da MI6’ya katılmadan önce Düzenli Ordu Yedek Kuvvetlerine geçti.
1990’ların ortalarında genç bir SIS subayı olarak ilk görevinin Batı Balkanlar’da “soykırım niyetinde olan bir örgütün içine sızmak” olduğunu belirtirken, “Beni asla ziyaret edeceğimi düşünmediğim yerlere götürdü, çoğu zaman sahte bir kimlikle seyahat ettim. Birçok gece ev yapımı, gizemli alkol içerek, çatışmanın taraflarının niyetlerini bir araya getirerek ve ülkemizin acilen ihtiyaç duyduğu istihbaratı sağlamak için gerekli gizli ilişkileri kurmama olanak tanıyarak geçirdim. Çalışmalarımın, diğer birçok kişinin çalışmalarıyla birlikte, yüz binlerce insanın öldürülmesinde veya yerinden edilmesinde rolü olan savaş suçlularının nihai olarak tutuklanmasına ve yargılanmasına zemin hazırladığını bilmenin verdiği memnuniyeti yaşadım” demişti.
Scots Guards’da yüzbaşı olarak görev yaptıktan sonra 1991’de MI6’ya katılan Sir Younger, gizli servis kariyerine Avrupa ve Orta Doğu’da operasyonel istihbarat görevleriyle başladı ve ABD liderliğindeki Taliban karşıtı koalisyon sırasında Afganistan’da MI6 istasyon şefi olarak görev yaptı. Daha sonra, 2012 Londra Olimpiyat Oyunları’na kadar geçen üç yıl boyunca MI6’nın terörle mücadele çalışmalarına liderlik etti.
Eski ABD Ulusal Güvenlik Ajansı çalışanı Edward Snowden tarafından en az 58 bin İngiliz istihbarat dosyasını içeren çok gizli belgelerin sızdırılmasının ardından İngiliz istihbarat servisleri için zor bir döneme denk gelen yıllarda üst düzey subayların yüzde 40’ının işini kaybetmesine rağmen Younger, MI6’ın Vauxhall Cross’taki genel merkeze atandı. Ekip arkadaşları tarafından “mükemmel bir adam, dürüst, zeki ve iyi huylu. Cana yakın tavrının altında çelik gibi bir irade var ve iyi bir seçim” olarak tanımlanan Younger, Birleşik Krallık istihbaratının daha kamuoyuna açık bir profil benimsemesine ön ayak oldu. 2016’da bir ilk olarak MI6 genel merkezinden medyaya bir konuşma yaptı ve bu konuşmada, istihbarat teşkilatında çalışan kişiler hakkındaki James Bond ve Oxford/Cambridge mezunu “omuzdan dokunma” efsanelerini ortadan kaldırmak için büyük çaba sarf etti.
Younger, işe alım sürecini daha az elitist hale getirmek ve servisi Rusya ve diğer düşmanlara karşı “dördüncü nesil casusluk” olarak adlandırdığı şeye uygun hale getirmek için yoğun bir çaba başlattı; bu çabada dijital, veri ve siber güvenliğe yeni bir odaklanma getirildi. Minimum işe alım yaşını 18’e indirdi ve özellikle modern teknik becerilere sahip kişiler için çeşitli medya organlarında iş ilanları yayınlayarak bir işe alım kampanyasına öncülük etti.
Özellikle 2018’deki Salisbury zehirlenmesi olayını ele alış biçimiyle dönemin başbakanı Theresa May’i çok etkileyen Younger, olayda Rusya’nın GRU istihbarat servisinin ajanları, eski Rus casusu Sergei Skripal ve kızı Yulia’ya Novichok sinir gazıyla suikast girişiminde bulunmuştu. Öyle ki, emekli olmasına altı ay kala, Nisan 2019’da May, Brexit müzakereleri boyunca istikrarı sağlamak için Younger’ın bir yıl daha görevine devam edeceğini duyurmuştu.
Günümüzde istihbarat operasyonlarının nasıl olduğuna dair düşüncelerini sakınmayan Younger, düşman devletlerden gelen siber savaş ve propaganda tehdidinin Batı demokrasileri için giderek büyüdüğünü vurguladı. 2018’de Çinli telekomünikasyon şirketi Huawei’nin yeni 5G mobil ağındaki rolüyle ilgili endişelerini dile getirdi. İki yıl sonra, Batı ile Çin arasında ideolojik sürtüşmenin devam edeceğini öngörürken, Batı’nın birlikte yaşama ihtiyacı konusunda gerçekçi kalması ve bir rakibin yükselişinden şikayet etmek yerine kendi güçlü yönlerini geliştirmeye odaklanması gerektiğini savundu.
2020’de, Rusya’nın dezenformasyon yoluyla Batı demokratik sürecini baltalama yönündeki devam eden hırsını anlatırken, Rusların “bizi bölen şeyleri yaratmadığını, bunu kendimizin yaptığını” belirtti.
Younger, 007 stereotipi hakkında karışık duygular beslediğini itiraf etse de, James Bond’un MI6 için yarattığı güçlü marka imajının bazı avantajları olduğunu kabul etti, “Eğer onları öğle yemeğine davet edersem, gelmeyecek çok az insan vardır.”
Emekliliğinden kısa bir süre önce, yakında vizyona girecek olan Bond filmi “No Time to Die”ın Pinewood setini ziyaret etti ve film yapımcılarına, casus şeflerinin mektuplarını imzalamak için geleneksel olarak kullandıkları yeşil mürekkepli kendi kalemini hediye ederek filme biraz otantiklik kattı. Hatta filmde kısa bir rol almayı bile düşündüğü ancak sonunda teklifi reddettiği söyleniyor.
Emekliliğinde Younger’ın Goldman Sachs’a ücretli danışman olarak çalıştığı ve 2025’te Hollanda merkezli, Çin hakkında teknolojik ve ekonomik istihbarat sağlayan küresel bir kuruluş olan Datenna’nın danışma kuruluna katıldığı bildirilmişti.
Ocak 2026’da “Today” programında verdiği röportajda, ABD’nin Venezuela’ya yönelik saldırılarının ardından dünya düzeninin değişmekte olduğu konusunda uyarılarda bulundu. Donald Trump’ın ikinci kez Beyaz Saray’da olmasıyla “güçlünün haklı olduğu” ilkesi geçerli hale gelmişti ve ABD müttefikleri zorlu seçimlerle karşı karşıyaydı. Ona göre en önemli öncelik, “sert güçle ilişkimizi yeniden kurmak çünkü sert güce sahip değilseniz oy hakkınız da olmaz.”
İngiltere’nin içinde bulunduğu zorlukların üstesinden gelebileceğine dair ise kötümserdi. Younger, 2024’te ITV News’e verdiği bir röportajda, ülkenin Brexit’ten bu yana “önemsiz” hale geldiğini iddia etmişti.
1993’te Sarah Hopkins ile evlendi ve bu evlilikten bir kızı ve iki oğlu oldu; oğullarından küçüğü 2019’da bir trafik kazasında hayatını kaybetti. Sir Alex Younger, çağımızın en önemli istihbaratçılarından biri olarak 4 Temmuz 1963’te doğdu ve 2 Haziran 2026’da vefat etti.
Umay Uçaner Gözüsarı