Los Angeles’taki bir mahkeme Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın yanı sıra Google’a ait YouTube’un da sahibi olan Meta şirketini, bir genç kızın depresyon ve anksiyete yaşamasına yol açtığı iddia edilen bağımlılık yapıcı tasarım özelliklerinden sorumlu buldu. Bu kararın Amerika’nın hukuk sisteminin Silikon Vadisi’nin teknoloji devlerine yaklaşımını yeniden şekillendirebileceği yorumları yapılıyor.
“Kaley GM” olarak bilinen davacı, 6 yaşından itibaren, sonsuza kadar uzanan akışlara, en ilgi çekici içerikleri öne çıkaran öneri sistemlerine ve kullanıcıların kapatmasını engelleyen otomatik oynatma işlevlerine sahip sosyal medya uygulamalarını yoğun bir şekilde kullanmaya başladı. Şu anda 20 yaşında olan Kaley, sosyal medya uygulamalarının kendisini beden dismorfisi ve kendine zarar verme eğilimine sürüklediğini ve bir günde 16 saatini Instagram’da geçirdiğini söyledi.
1996 yılında ABD, sosyal medya şirketlerinin kullanıcıların sitelerinde paylaştıkları içeriklerden sorumlu tutulmadan sitelerini işletmelerine olanak tanıyan 230. Madde olarak bilinen bir yasayı kabul etti. O zamandan beri, interneti kuran yasa olarak adlandırılan bu mevzuat, teknoloji şirketleri için bir nevi ceza almama kartı görevi gördü. Şirketler yalnızca, hizmetlerinin cinsel istismar amacıyla kullanılması gibi aşırı durumlarda sorumlu tutuldu.
Kaliforniya’daki dava ise bu durumu tamamen tersine çevirdi. Bu dava, Instagram ve YouTube’un içeriklerinden ziyade tasarım biçimlerine odaklandı. Meta ve Google, platformlarında yayınlanan içeriklerden sorumlu olmayabilirler; ancak uygulamalarının nasıl çalıştığı konusunda kesinlikle hesap verebilirler.
Son on yılda, sosyal medya, güncellemeleri paylaşma yönteminden, çoğunlukla tüketilen bir şeye dönüştü. Instagram artık arkadaşlarınızın gönderilerinden oluşan bir akış değil, algoritmalar tarafından önerilen ardı ardına gelen gönderilerin sonsuz bir akışı. Bu da daha fazla kişinin dikkatini çekti. Ancak o dönemde, teknoloji şirketleri ekrana hangi içeriği yükleyeceklerini ne kadar çok seçerse, sorumluluktan kaçınmak da o kadar zorlaşıyordu.
Kaley’nin avukatları, Meta ve Google’ın bu özelliklerin çocuklar için zararlı olduğunu bildiği halde, onları daha uzun süre kendi hizmetlerinde tutmak için bunları yine de kullanıma sunduğunu savundu.
Duruşmada ifade veren Instagram’ın başkanı Adam Mosseri, uygulamanın klinik olarak bağımlılık yapıcı olduğunu reddederek, onu iyi bir televizyon programına benzetti. Davacılar ise uygulamanın sigaraya veya kumarhanede kumar oynamaya daha çok benzediğini öne sürdü.
Jüri, Google ve Meta’nın Kaley’e 3 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi; bu, şirketlerin büyüklüğü göz önüne alındığında önemsiz bir miktar. Ancak bunun ardından ek tazminatlar da gelebilir ve yalnızca Kaliforniya’da bile binlerce benzer dava yargılanmayı bekliyor.
Bir gün önce Meta, uygulamalarında çocuk güvenliği konusunda kullanıcıları yanıltmaktan dolayı 375 milyon dolar ödemeye mahkûm edilmişti; bu da teknoloji sektörü için bir başka yasal darbe oldu.
Her iki şirket de temyize başvuracaklarını açıkladı ve hisse fiyatları karardan neredeyse hiç etkilenmedi. Ancak şirketlerin 30 yıldır sahip olduğu yasal koruma artık savunmasız görünüyor. Kaley’nin avukatları Çarşamba günü, “Bu karar tek bir davadan daha büyük bir anlam taşıyor,” dedi. “Hesap verme zamanı geldi.”