Kimileri için pervasız bir deneydi ama bilim insanları, Maine Körfezi’ne 65 bin litre sodyum hidroksit salınmasının iklim krizini hafifletebileceğini umuyor.
Geçtiğimiz Ağustos ayında dört gün boyunca, Maine Körfezi sularını koyu kırmızı renkte kalın bir tabaka kapladı. Zehirli kırmızı gelgiti andıran bu manzara, bilim insanları tarafından kasıtlı olarak okyanusa pompalanan ve kırmızı boya ile işaretlenmiş 65 bin litre alkali kimyasal maddenin sonucuydu.
Kulağa tuhaf gelse de bu olay küresel ısınma ve okyanus asitlenmesiyle mücadele edebilecek bir teknolojiyi geliştirebilecek bilimsel bir deneyin parçasıydı. Okyanus alkaliliğini artırma (OAE) olarak adlandırılan bu yaklaşım, doğal aşınmaya benzer şekilde, ancak jeolojik değil, insan ölçeğinde gerçekleşir.
Kimyasal bir antiasit kullanarak bu doğal alkaliliği artırmak, teorik olarak okyanusun daha fazla karbon emmesini teşvik etmelidir. Geniş bir yüzey alanında ve emisyonlarda keskin azalmalarla birlikte, OAE, küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin 2°C üzerine çıkmasını önleyebilirken, aynı zamanda son bir milyon yıldaki herhangi bir zamandan daha yüksek olan ve deniz yaşamı ve balıkçılık için ciddi bir tehdit oluşturan okyanus asitliğini yerel olarak azaltabilir.
ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından lisanslanan ve Woods Hole Okyanusbilim Enstitüsü’nden bilim insanlarının gözetiminde gerçekleştirilen deney, Massachusetts kıyılarından 80 kilometre açıkta, genellikle morina, mezgit ve ıstakoz avcılığının yapıldığı bir bölgede yapıldı.
Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olan bu çalışma, küçük ölçekli olmasına rağmen umut verici sonuçlar ortaya koydu. Loc-ess projesi, denizde geçirdiği beş gün boyunca, salınım bölgesinden yayılan ve kırmızı boya ile işaretlenmiş alkali bir kimyasal olan 65 bin litre sodyum hidroksitin dağılımını izlemek için otonom planörler, uzun menzilli otonom su altı araçları ve gemi üzerindeki sensörler de dahil olmak üzere en son teknolojiyi kullandı.
Bu süre zarfında, okyanusa giren 10 tona kadar karbonu ölçtüler ve uygulama bölgesindeki yerel pH değerinin 7,95’ten 8,3’e yükseldiğini, bunun da okyanus alkaliliğinin sanayi öncesi seviyelere geri döndüğünü gösterdiğini belirttiler. Deney, plankton, balık ve ıstakoz larvaları da dahil olmak üzere canlılar üzerinde önemli bir zarar göstermedi, ancak ekip yetişkin balıklar veya deniz memelileri üzerindeki etkiyi ölçmedi.
Pratikte, OEA, ilk olarak 2000 yıl önce Yunan çiftçiler tarafından tarlalarının asitliğini nötralize etmek için kullanılan kireçlemeye çok benzer. Daha yakın zamanlarda, 1980’lerde, asit yağmurundan dolayı balık popülasyonlarında azalma yaşayan İskandinav nehirlerine yoğun miktarda alkali kireç uygulandı; bildirilen başarılar arasında İsveç’in Ätran Nehri’ne yerli somon balıklarının geri dönmesi de yer alıyor.
Umay Uçaner Gözüsarı