Rusya’nın Ukrayna’yı topyekün işgalinin ardından yaşanan güvenlik sonuçlarını ve aynı derecede etkili olan enerji arz ve fiyat şokunu hâlâ sürdüren Avrupalılar şimdi de İran yüzünden hasar görüyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve sonu belirsizliğini koruyan Ortadoğu savaşının ikinci haftasına girilmesiyle birlikte, petrol varil fiyatı Pazartesi günü 100 doları aştı. G7 maliye bakanları günün ilerleyen saatlerinde acil bir toplantı düzenleyerek, acil durum petrol rezervlerinin azaltılması da dahil olmak üzere “gerekli önlemleri almaya hazır olduklarını” söylediler. Ancak harekete geçme konusunda kesin bir taahhütte bulunmaktan kaçındılar. Toplantıya başkanlık eden Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, G7 bakanlarının henüz bu adımı atmakta anlaşamadığını belirtti.
Siyasetçiler konuşurken, dünyanın petrolünün yüzde 20’sinin taşındığı hayati bir enerji arteri olan Hürmüz Boğazı, Tahran’ın gemi trafiğine yönelik tehditleri nedeniyle fiilen kapalı kalmaya devam ediyor. Birçok Körfez ülkesindeki petrol ve doğalgaz üretim tesislerinde üretim yavaşladı veya durdu; İran’ın insansız hava araçları ve füzeleri enerji altyapısını hedef alıyor.
Ve bu durum etkisini göstermeye başladı. Avrupa genelinde benzin fiyatları zaten yükseliyor. 2022 krizinin ana itici gücü olan doğalgaz fiyatı da Pazartesi günü megawatt saat başına 60 €’nun üzerine çıkarak hızla yükseliyor. Bu henüz 2022’deki baş döndürücü seviyelere yaklaşmasa da o zamandan beri görülen en yüksek seviye.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Pazartesi günü AB büyükelçilerine yaptığı konuşmada, enerji, ticaret ve finans üzerindeki etkilerine atıfta bulunarak, “Şu anda istenmeyen sonuçları olan bölgesel bir çatışma görüyoruz” uyarısında bulundu. “Ve bunun yayılma etkisi bugün zaten bir gerçeklik.”
Avrupa’dan iki yetkili ve İngiltere’den bir yetkilinin doğruladığı üzere, G7 enerji bakanları bugün öğleden sonra Paris’te acil bir toplantı için bir araya gelecekler. Liderler için en önemli soru, belki de Donald Trump dışında kimsenin cevaplayamayacağı bir soru: Bu savaş ne kadar sürecek?
Enerji analistlerine göre, petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki sert artışlar şu ana kadar küresel petrol arz fazlası ve önümüzdeki birkaç yıl içinde küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) üretiminde beklenen artış nedeniyle dengelendi.
Doğalgaz fiyatlarındaki artışların tüketici faturalarına yansıması da zaman alıyor, bu da politika yapıcılara tepki vermek için biraz zaman tanıyor. Avrupa enerji bakanları önümüzdeki hafta bir araya gelecek ve gündemin en önemli maddesi enerji fiyatlarındaki artış ve bu artışı kontrol altına alma seçenekleri olacak.
Umay Uçaner Gözüsarı