İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Britanya’nın savaşa hazır olması gerektiğini söyledi.
Starmer, konuşmasına İngiltere için savaş ihtimalinin artık uzak bir ihtimal olmadığını belirterek başladı. Rusya’nın, “bu on yılın sonuna kadar” NATO ittifakına karşı güç kullanmaya hazır olabileceği konusunda uyardı. Bunu yaparken, son aylarda benzer şeyler söyleyen İngiliz silahlı kuvvetleri ve istihbarat servislerinin önemli isimlerinin sözlerini tekrarladı. “Dünya temelden değişti,” dedi. “Değerlerimizi ve hukukun üstünlüğünü korumak için yeni yollar bulmalıyız.” Konuşması boyunca “hukukun üstünlüğü” konusundaki bu son noktayı en az iki kez daha tekrarladı.
Starmer konuşmasında beklenmedik derecede açık sözlüydü: Britanya savaşmaya hazırdı. NATO’nun, ittifak üyelerini bir saldırı durumunda karşılıklı savunmaya bağlayan, 5. Maddesinin öneminin altını çizdi. “Çağrıldığı takdirde, Birleşik Krallık bugün size yardıma gelecektir,” diye belirtti.
Konuşmasından önce basında Starmer’ın “Artık Brexit yıllarının Britanyası değiliz” diyeceği yönünde haberler yer almıştı. Bu cümleyi okuduğunda, dinleyicilerden büyük bir alkış aldı; bu, kalabalığın çoğunluğunun Avrupalılardan oluştuğu düşünüldüğünde beklenen bir durumdu.
Başbakan, kıta ile daha fazla işbirliği çağrısında bulunarak, İngiltere’nin çeşitli açıklanmayan alanlarda ‘tek pazara daha da yaklaşması’ gerektiğini belirtti. ‘ABD’nin çekilmesini müjdelemeyen, ancak daha fazla yük paylaşımı çağrısına tam olarak cevap veren’ bir Avrupa güvenlik vizyonu sundu. Avrupa müttefiklerini, ortak bir savunma sanayisi kurmaya devam etmek için İngiltere ile birlikte çalışmaya çağırdı; ancak, İngiltere’nin AB’nin savunma tedarik programına katılmasıyla ilgili görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması göz önüne alındığında, Starmer’ın bu işbirliğinin ne şekilde olmasını istediği belirsizliğini koruyor.
Starmer’ın günün en önemli açıklaması, İngiltere’nin yılın ilerleyen aylarında Kuzey Atlantik ve Kuzey Kutbu’na uçak gemisi saldırı grubunu konuşlandıracağıydı. Starmer, bu grubun liderliğini İngiltere’nin en büyük savaş gemisi olan HMS Prince of Wales’in üstleneceğini söyledi; ancak Başbakan konuşlandırmanın ne zaman başlayacağını belirtmedi. Bu, Donald Trump’ın bu yılın başlarında Grönland’a yönelik girişimlerine açık bir yanıt niteliğinde. Ardından gelen soru-cevap oturumunda Starmer’a Grönland’a yönelik tehdidin azaldığını düşünüp düşünmediği sorulduğunda, Başbakan doğrudan bir cevap vermekten kaçındı.
Starmer’ın Avrupa’ya verdiği temel mesaj, Britanya’nın kıta ile daha da yakın iş birliği yapmaya hazır olduğuydu. Ancak siyasi hayatı için mücadele etmek zorunda kaldığı bir haftanın sonunda gelen bu mesajla Başbakan, Rusya’dan ziyade daha çok kendi içindeki düşmanlarla meşgul gibi görünüyordu.
Konuşması, hem İngiltere’deki eleştirmenlere hem de salondaki Avrupalı ve Amerikalı müttefiklere yönelik çift anlamlı ifadelerle doluydu. Avrupa’nın ‘artık kendi ayakları üzerinde durması’ gerektiği, ‘küçük siyasi çekişmeleri ve kısa vadeli kaygıları bir kenara bırakmak’ anlamına geliyordu. Bunu, son günlerde ve haftalarda Jeffrey Epstein skandalının ardından giderek daha da öfkelenen İşçi Partisi milletvekillerine bir meydan okuma olarak okumamak zordu. ‘Ülkem için en iyisi neyse onun için her zaman savaşacağım,’ diye ekledi meydan okurcasına.
Starmer’ın konuşması zaman zaman uluslararası bir savunma konferansından ziyade genel seçim kampanyasına daha uygun gibiydi. “Kolay cevaplar satanlar”ı, “Rusya’ya karşı yumuşak” ve “NATO’ya karşı açıkça karşı olmasa bile zayıf” olanları sert bir dille eleştirdi. İsim vermeden, Reform UK ve Yeşiller Partisi’ne saldırdı ve “siyasetimizin bazı aşırı uçları İngiltere’nin NATO üyeliğini aşındırırken, biz onu savunuyoruz” dedi. Soru-cevap bölümünde saldırısını daha da sertleştirdi: “Reform Partisi Putin yanlısı. İngiltere’de iktidarda olduklarını hayal edin. Gönüllü koalisyon var olamazdı” diye iddia etti.
Ayrıca, Başbakanı ‘hiç burada olmayan Keir’ olarak adlandıranlara da bir eleştiri yöneltmiş gibi göründü ve dünyanın daha tehlikeli hale geldiği bir dönemde kontrolü elinde tutmanın, ‘İngiltere Başbakanı olarak dünya sahnesinde liderliğe zaman ayırmamın nedeni’ olduğunu belirtti. Moderatörün geçen hafta devrilmeye yaklaştığını düşünüp düşünmediği sorusuna ise şöyle yanıt verdi: ‘Haftayı başladığımdan çok daha güçlü bir şekilde bitirdim ve bu harika bir durum.’
Ancak rahatsız edici gerçek şu ki, Westminster’daki kaos Münih’teki Avrupalılar tarafından da fark edildi. Starmer’ın, hükümetinin Avrupa ile daha yakın çalışmaya hazır olduğuna kıtayı ikna etmek için daha fazla dostluk sözü söylemesine gerek yok. Bunun yerine, uzun vadede burada kalacağını kanıtlaması gerekiyor.
Umay Uçaner Gözüsarı