Rory Smith, The Observer
Wigan’ın orta saha oyuncusu Matt Smith, Premier Lig’in zirvesine ulaşamayan ancak İngiliz futbolunda başarılı bir kariyere sahip olan birçok oyuncudan biri.
Matt Smith, tam olarak başaramasa da, olabilecek en yakın noktaya ulaştı. Yedi yaşında Arsenal’e katıldı ve zamanla Emile Smith Rowe, Folarin Balogun ve Dan Ballard’ı da içeren bir yaş grubunda kulübün altyapı sisteminde ilerledi . 2018’de FA Gençlik Kupası finaline ulaşan takımın bir parçasıydı. Smith ilk maçta ilk 11’de başladı. Yaklaşık bir saat sonra yerini Bukayo Saka’ya bıraktı.
Bir sonraki aşamaya geçmek için de yeterince iyiydi. Smith, pandemi nedeniyle liglerin durdurulmasının ardından Mikel Arteta tarafından A takım antrenmanlarına çağrılan seçkin birkaç genç oyuncudan biriydi. 2020 yazında FA Cup finalinde yedek kulübesinde yer aldı. Saka, Joe Willock ve Reiss Nelson ile birlikte yedek kulübesinde oturdu. Onlardan sadece biri, Eddie Nketiah, sahaya çıkabildi, ancak hepsi madalya ile ödüllendirildi.
Bu noktada, Smith’in hikayesi akranlarınınkinden biraz farklılaşacaktı. Saka elbette gerçek bir süperstar, ancak diğerlerinin çoğu oyunun en seçkin müsabakalarında kendilerini kanıtlamış durumda. Ballard, Nketiah, Nelson, Smith Rowe ve Willock’un hepsi Premier Lig oyuncusu. Balogun’un yakın geleceğinde Şampiyonlar Ligi play-off’u ve ufukta bir Dünya Kupası var.
Smith de, biraz daha az seçkin ortamlarda olsa da, etkileyici bir kariyer inşa etti. Pazar günü, şu anda League One’dan düşme mücadelesi veren Wigan Athletic’in FA Cup maçında Emirates’e konuk olacağı karşılaşmada orta sahada oynayacak. Smith, nihayet o sahada üst düzey bir maçta oynama şansını yakalayacak. Belki de hayal ettiği gibi olmayacak, ama hayalini gerçekleştirecek.
Bu, FA Cup’ın özellikle ortaya çıkarmaya alışkın olduğu türden bir kader cilvesi ve medyanın her zaman hevesle yuttuğu türden bir hikaye. Ancak aslında gösterdiği şey bambaşka bir şey: ligler arasındaki uçurum değil, futbolun sınırlarının ne kadar ince olabileceğini.
Bu hafta sonu oynanacak dördüncü tur maçları, Smith’in hikayesine benzer sayısız öykü sunuyor. Wigan, Emirates’te Liverpool, Everton, Tottenham, Fulham, Crystal Palace ve Bournemouth’un altyapı sistemlerinden yetişmiş oyuncuları içeren bir kadro kurabilir. Grimsby’nin kadrosunda ise Arsenal, West Ham ve Manchester United’dan yetişmiş oyuncuların yanı sıra hem Spurs hem de Chelsea’de forma giymiş Jude Soonsup-Bell de bulunuyor.
Bu durum Macclesfield için de geçerli . Birçok açıdan altıncı lig takımı için alışılmadık bir yapıya sahip olsalar da – hayırseverleri Rob Smethurst’ün cömertliğiyle hızla büyüyen, küllerinden doğan bir kulüp – oyuncularının kalitesi dikkat çekici olmaya devam ediyor.
Max Woltman, Şampiyonlar Ligi’nde San Siro’da Liverpool formasıyla sahaya çıktı. Cameron Borthwick-Jackson, Premier Lig’de Manchester United formasıyla oynadı. Üçüncü turda Crystal Palace’ı yenmelerine yardımcı olan golü atan Isaac Buckley-Ricketts, yedi yılını Manchester City’de geçirdi. O günkü zaferleri, elbette, FA Cup’ın zengin tarihindeki en büyük sürprizdi. Ancak Buckley-Ricketts’in Palace’ın kalitesinden etkilenmemesi aslında hiç de şaşırtıcı olmamalıydı.
Rochdale’de oynarken 16 yaşındayken Old Trafford’da gol atan ve şu anda Macclesfield’de forma giyen Luke Matheson, “İngiliz futbol piramidinin harika yanı, altıncı lige çıktığınızda inanılmaz bir futbol seviyesiyle karşılaşabilmeniz,” dedi. “Buraya geldiğimde, seviyenin ne kadar yüksek olduğuna şaşırdım.”
Bu, Premier Lig elitleri ile FA Kupası’nın ilk turlarında karşılaştıkları alt lig takımları arasında kalite farkı olmadığı, Grimsby’nin Pazar günü Wolves’u yenmesi gerektiği veya Salford’un Etihad’da Manchester City tarafından ezici bir şekilde mağlup edilmesinin kınanması gerektiği anlamına gelmiyor. Ayrıca, Kupa’nın büyüsünü de küçümsemek anlamına gelmiyor; özellikle Macclesfield’inki gibi bir sürpriz, hala nadir ve değerli.
Ancak turnuvanın sürpriz takımlarının eskiden hayal edildiği gibi olmadığı tartışılmaz bir gerçek. Alt ligler artık sadece vasat oyuncuların tekelinde değil. Takımlar giderek daha çok, elit seviyede tam olarak başarılı olamayan oyuncuların kalabalık kadrosundan oluşuyor. Birçok durumda bu, yetenek eksikliğinden kaynaklanmayabilir. Bazıları sakatlık veya şanssızlık nedeniyle yoldan çıkmış olabilir. Diğerleri ise olgunluk, sabır veya doğru tavsiye eksikliği yaşamış olabilir.
Ancak çoğu, Smith’in 2024’te The Athletic’e verdiği bir röportajda ortaya koyduğu zorluğun üstesinden gelemedi. “Ya batarsın ya da çıkarsın ortamı bu,” demişti. Arsenal gibi bir kulüpte, “yaşı ne olursa olsun, pozisyonundaki adamdan daha iyi olmalısın”. Aslında görevi, Granit Xhaka’nın yerini almaktı. 20 yaşında birinden bunu istemek çok fazla.
Premier Lig’in endüstriyel üretim hattından düşmeyen oyuncular bile, çoğu durumda, genç yaşlardan itibaren en yüksek kalitede antrenörlükten faydalanmıştır. EFL’deki 72 kulübün 67’sinin kendi akademileri var. EFL’nin baş işletme sorumlusu Nick Craig, giderek daha fazla takımın kendi oyuncularını geliştirmek için giderek artan miktarda kaynak ayırdığını söyledi: hibe fonlarından aldıkları paranın üzerine 100 milyon sterlinden fazla.
“Birçok takımın 3. Kategoriden 2. Kategoriye geçmek için çaba gösterdiğini görüyoruz, bu büyük bir sıçrama,” dedi. “Kulüpler için ciddi bir girişim, ancak bunun değerinin farkındalar.”
Genç oyuncu geliştirmenin gerçekliğinin karmaşık olduğunu vurgulayan uzman, İngiltere’nin yetenek üretiminin o kadar bol olduğunu ve bunun EFL ve alt liglerdeki kulüplerin alabileceği oyuncu seviyesini dönüştürdüğünü öne sürmenin aşırı basitleştirme olduğunu belirtti. Sonuçta, Premier Lig takımları hala en iyi yetenekleri transfer etmek için yüksek bedeller ödüyor. Bu oyunculardan herhangi biri daha sonra EFL’ye dönerse, bu bir kiralama veya transfer ücreti karşılığında gerçekleşiyor.
Ancak genel etkiyi inkar etmek zor. Bu hafta sonu, FA Kupası, Smith gibi düzinelerce oyuncuya, şartlar uygun olsaydı kendilerinin de devler olabileceğini kendilerine ve herkese kanıtlama fırsatı verecek.
Umay Uçaner Gözüsarı