Fransa, Almanya, Hollanda, İsveç ve İngiltere Cumartesi günü yaptıkları açıklamada, Rusya’nın muhalif siyasetçi Alexei Navalny’yi zehirli ok kurbağasından elde edilen bir toksinle zehirlediğini açıkladı.
Beş hükümet , demokrasi yanlısı aktivistin Rus hapishanesinde öldüğüne dair haberin aynı etkinlikte duyulmasından iki yıl sonra, Münih Güvenlik Konferansı’nda bu açıklamayı yaptı. İki ülke tarafından yapılan ortak açıklamada, Navalny’nin cesedinden alınan örneklerin analizlerinin, Güney Amerika’daki zehirli ok kurbağalarında bulunan ve yalnızca Rusya tarafından kullanılmış olabilecek epibatidin adlı bir toksinin varlığını “kesin olarak doğruladığı” belirtildi.
Navalny’nin dul eşi Yulia Navalnaya, bu sonucu uzun zamandır inandığı şey konusunda “kesinlik” sağladığı için memnuniyetle karşıladı. Navalnaya, “Öldürüldü, çok gençti. Son yıllarını işkence dolu koşullar altında geçirdi… [Rus lider Vladimir] Putin onu öldürdü.” dedi.
Cumartesi günü yayınlanan ortak açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Navalny hapishanede tutukluyken öldü; bu da Rusya’nın ona bu zehri verme imkanına, nedenine ve fırsatına sahip olduğu anlamına geliyor. Zehrin Navalny’nin vücudunda bulunmasının masum bir açıklaması yok.”
Rus yetkililer o dönemde muhalefet liderinin doğal nedenlerle öldüğünü söylemişti. Cumartesi günü Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova, zehirlenme iddialarını reddederek, bunların “Batı’nın acil sorunlarından dikkatleri dağıtmayı amaçlayan basit bir propaganda” olduğunu söyledi.
Ancak beş ülke Cumartesi günü ortak bir açıklamada, zehirlenmenin “ölümünün en büyük nedeni” olduğunu belirtti. İngiliz yetkililere göre, İngiltere’nin en gizli laboratuvarı Porton Down’dan bilim insanları bulgularda önemli bir rol oynadı.
İngiltere Cumartesi günü ayrı bir açıklamada, Navalny’nin ölümünün koşullarının “vahşi ve barbarca” olduğunu söyledi.
Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’ndeki beş ülkenin temsilcileri, Rusya’nın Kimyasal Silahlar Sözleşmesi’ni ihlal ettiği iddiasını genel direktöre bildirmek üzere bir mektup yazdı.
İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper Pazar günü yaptığı açıklamada, Moskova’nın Navalny’i öldüren ölümcül kurbağa zehrine “sahip olduğunu” söyledi. Münih’teki bir konferanstan Sky News’e konuşan Cooper, “Bu özel bir kimyasal madde, sentetik olarak üretilebiliyor, ayrıca Ekvador’daki bu özel kurbağada da bulunabiliyor ve Rus rejiminin bu özel kimyasal maddeye sahip olduğunu biliyoruz” dedi.
Cooper, BBC’ye verdiği demeçte, toksinin varlığının kanıtlanmasının uluslararası kimyasal silah kurallarının “açık bir ihlali” olduğunu söyledi. “Eylemde bulunulmasını istiyoruz,” diyen Cooper, bunun Rusya’ya yönelik koordineli yaptırımların devamını da içerebileceğini belirtti.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, bulguların Putin için “sonuç doğurması gerektiğini” söyledi. Münih Güvenlik Konferansı’nda WELT haber kanalına verdiği röportajda Wadephul, “Rus rejimi bir kez daha korkunç yüzünü gösteriyor” dedi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Umay Uçaner Gözüsarı