Büyük teknoloji şirketlerinin bu yıl yapay zekaya 660 milyar dolar harcama planlarını açıklamasının ardından, yatırımcıların “nefes kesici” sermaye harcamalarının yeni teknolojinin kazanç potansiyelini geride bıraktığından endişe etmesiyle hisse senetleri sert bir düşüş yaşadı.
Amazon, Google ve Microsoft’un geçtiğimiz hafta açıkladıkları üç aylık kazanç raporlarından bu yana toplamda 900 milyar dolarlık piyasa değeri kaybı yaşayacağı tahmin ediliyor. Hissedarlar, şirketlerin bulut bilişim kollarındaki güçlü gelir artışını gölgede bırakan, İsrail’in GSYİH’sinden daha fazla olan sektörün devasa sermaye harcaması planlarına tepki gösterdi.
Sosyal medya devi Meta ile birlikte, gelişmiş yapay zekâ modellerini eğitmek ve çalıştırmak için gereken veri merkezleri ve özel çipler için önerdikleri harcama, 2025’te harcadıkları 410 milyar dolara kıyasla yüzde 60, 2024’te harcadıkları 245 milyar dolara kıyasla ise yüzde 165’lik bir artışı temsil ediyor. AllianceBernstein’ın ABD’ye yönelik yoğunlaştırılmış büyüme fonunun başkanı Jim Tierney, “Sermaye harcamaları nefes kesici,” dedi.
Yıllık toplam gelirlerinde yüzde 14’lük bir artışla 1,6 trilyon dolara ulaşmaları bile karamsarlığı ortadan kaldırmaya yetmedi. Yapay zekâ sermaye harcamaları yarışından uzak duran Apple, rekor satışlarını açıkladığından beri hisseleri yüzde 7,5 artarak, Silikon Vadisi’nin yara almadan kurtulan tek dev şirketi oldu.
Amazon, bu yılki sermaye harcamalarının 200 milyar dolara ulaşacağını açıklamasının ardından Perşembe günü piyasa kapanışından sonra yüzde 11 değer kaybetti. Bu rakam, Google ve Microsoft’un zaten dudak uçuklatan rakamlarını da geride bıraktı. CEO Andy Jassy, bu kadar büyük meblağların şirketi yapay zekâ, çipler, robotik ve uydu alanlarındaki patlamaya hazırlamak için gerekli olduğunu söyledi. Amazon Web Services’ın gelirlerinde yüzde 24’lük bir büyüme yaşanmasının, yatırımların meyvesini vermeye başladığının kanıtı olduğunu belirtti.
En büyük darbeyi Microsoft aldı; geçen Çarşamba günü açıkladığı rapordan bu yana hisseleri yüzde 18 düştü. Microsoft’un bulut bölümünün geliri yüzde 26 artarak 51,5 milyar dolara ulaştı. Ancak bu artış beklentilerin biraz altında kaldı ve piyasa, çeyreklik veri merkezi harcamalarındaki yüzde 66’lık artışa tepki verdi. Microsoft ayrıca ilk kez OpenAI’ye olan bağımlılığını da açıkladı. Şirket, 625 milyar dolarlık gelecekteki bulut sözleşmeleri portföyünün yüzde 45’inin bu girişimden geldiğini belirtti; bu durum analistlerin şirketin tek bir müşteriye aşırı bağımlı olduğuna dikkat çekmesine yol açtı.
Google’ın rekor kazançları bile bu endişeleri gidermeye yetmedi. Ana şirket Alphabet, yıllık gelirini ilk kez 400 milyar doları aşarak 2025 yılında 132 milyar dolar kar elde etti. Ancak sermaye harcamalarını 185 milyar dolara çıkarmayı planlayan planlar yine de hisselerini olumsuz etkiledi.
Harcama planları ayrıca, yapay zekânın tüm vaatlerini yerine getirebilmesi için daha fazla zamana ve paraya ihtiyaç duyulacağını da gösteriyor.
Meta geçen hafta sermaye harcamalarının iki katına çıkarak 135 milyar dolara ulaşacağını açıklamıştı, ancak sosyal medya ağı yapay zekanın reklam etkinliğini nasıl artırdığını gösterince hisse senedi yüzde 10 yükselmişti. Bununla birlikte, son beş günde teknoloji ağırlıklı Nasdaq’ı yüzde 4 oranında düşüren daha geniş bir piyasa çöküşüne yakalanarak bu kazanımlarını geri verdi.
Yazılım hisseleri, Anthropic ve OpenAI’nin yeni yapay zekâ kodlama araçlarının işlerini sekteye uğratacağı endişeleri nedeniyle düşüş yaşadı. Piyasalar ayrıca OpenAI’nin Nvidia ile yapmayı planladığı 100 milyar dolarlık yatırım ve altyapı anlaşmasının gerçekleşmeyeceğinin doğrulanmasıyla da sarsıldı.
Gelecekteki bulut bilişim işinin büyük bir bölümü için OpenAI’ye güvenen Oracle, 25 milyar dolarlık borç almasına ve “OpenAI’nin fon toplama ve taahhütlerini yerine getirme yeteneğine son derece güvendiğini” belirtmesine rağmen, beş gün içinde yüzde 18 değer kaybetti.
Apple, kazanç açıklama turunun en başarılı ismi olarak öne çıktı. Şirket, ABD ve Çin’deki iPhone 17 satışlarındaki artışın etkisiyle, çeyreklik gelirlerinde rekor bir rakam olan 144 milyar dolar açıkladı. Yılın son üç ayında sermaye harcamaları yüzde 17 azalarak 2,4 milyar dolara düştü ve yıllık toplam yaklaşık 12 milyar dolar oldu.
Dünyanın en değerli halka açık şirketi olan çip üreticisi Nvidia, bu ayın sonlarında açıklayacağı kazanç raporu öncesinde oldukça dalgalı bir piyasayla karşı karşıya. Üç yıldan fazla bir süredir artan sermaye harcamalarına katlanmak zorunda kalan yatırımcılar, yapay zekaya duyulan güvene dayalı harcamaların yakın zamanda sona ermesini bekliyor.
Umay Uçaner Gözüsarı