Kaliforniya bu ay, tehlikeli ama muhteşem Big Sur uçurumlarından geçen 1 numaralı otoyolun kesintisiz olarak yeniden açılmasıyla önemli bir dönüm noktasına ulaştı.
Ünlü sahil yolu, iki büyük heyelan sonucu iki şeritli otoyolun gömülmesinin ardından üç yıldan fazla bir süre kapalı kaldı ve kuzey Big Sur’u güney komşularıyla yeniden birleştirmek için eşi benzeri görülmemiş bir mühendislik gücü ve tehlikeli enkaz kaldırma çalışmaları gerekti. Ancak hiç kimse, özellikle insan kaynaklı iklim değişikliğinin giderek yoğunlaşan etkileriyle karşı karşıya olan bir dünyada, bunun 1 numaralı otoyolun doğa güçleriyle olan mücadelesinin sonu olacağını beklemiyor.
Kapanan yolun kuzey ucuna yakın bir konumda bulunan Deetjen’s Big Sur Inn’in genel müdürü Matt Glazer, “Big Sur’da bizler, planlarımızı ihtiyatla yapmayı biliyoruz,” dedi. “Bu, belirli bir zamandaki bir anlık görüntü ve Big Sur’un sürekli değişen kıyı şeridi, onu güzel kılan şeylerden biri.” Çalkantılı iklim, Highway 1’in ihtişamının her zaman düşmanı olmuştur. Sahil yolu, özellikle Big Sur’da ancak Malibu’dan Kuzey Sahili’ne kadar birçok bölümünde de kaya kaymaları, çamur akıntıları, seller, orman yangınları ve kıyı erozyonu nedeniyle düzenli olarak kapanmıştı.
Ancak bu son kapanma -ki bu, 1 numaralı otoyolun 90 yıllık tarihindeki en uzun kapanma gibi görünüyor- otoyolun giderek daha güçlü ve tahmin edilemez fırtınalar, deniz dalgalanmaları ve yangınlar karşısında nasıl ayakta kalabileceği konusunda yeni soruları gündeme getiriyor. UC Santa Cruz Kıyı İklim Direnci Merkezi Direktörü Michael Beck, “Fırtına ve diğer koşullar normal olsaydı, bazı noktalarda kapanmalar ve kayıplar beklerdik” dedi. “Sorun şu ki, artık etkileri yaratacak olayların -özellikle bu aşırı olayların- daha yaygın hale geldiğinin farkındayız. İklim değişikliği artık burada ve şimdi, geleceğin sorunu değil.”
Bu yoğunlaşan iklim koşulları- erozyonu hızlandıran daha yüksek, daha güçlü dalgalar; heyelanları tetikleyen daha nemli, daha değişken atmosferik nehir fırtınaları ve çamur akıntıları için uygun koşullar yaratan daha sıcak, daha yıkıcı yangınlar Güney Orange County’den Mendocino County’ye uzanan 650 millik kıyı otoyolunun büyük bir bölümünü etkiliyor. Ancak bu iklimsel sorunların birleşimi, özellikle dalgaların, fırtınaların ve orman yangınlarının düzenli olarak benzersiz derecede dik ve kırılgan arazisini etkilediği Big Sur’da belirgindir; bu arazi, değişime özellikle duyarlı çeşitli kaya türlerinden oluşan bir “karışım”dan meydana gelmektedir, diyor Santa Cruz’daki Pasifik Kıyı ve Deniz Bilimleri Merkezi’nde görevli ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu araştırma jeoloğu Jonathan Warrick.
Warrick, “Dalgalar [kayalıkları] aşındırıyor… ve sonra da bu yapıların parçalanıp yıkılması için bir tür kayganlaştırıcı görevi gören şiddetli yağmurlar yağıyor,” dedi. “Ve sonra orman yangınları oluyor ve bu olduğunda, genellikle bu dağ yamaçlarından aşağıya doğru moloz akıntıları gelebiliyor.” Glazer, 2015’ten önce Big Sur’da büyük yol kapanmaları, tehlikeli orman yangınları veya yıkıcı sellerin olmadığı, “normal” olarak adlandırılan bir yılı hatırlayamadığını söyledi.
Son on yıl, bölgede büyük orman yangınlarıyla başlayan tahliyeleri zorunlu kılan ve evleri yıkan, tehlikeli moloz akıntılarına yol açan karışıklıklarla geçti. Özellikle 2017’de, şiddetli yağmurlar art arda acil durumlara neden oldu: önce Pfeiffer Kanyon Köprüsü’nün çökmesi ve ardından Mud Creek yakınlarında meydana gelen büyük bir heyelan, Kaliforniya Ulaştırma Bakanlığı’nın 2019 boyunca onarım çalışmaları yapması nedeniyle sakinleri aylarca ulaşımdan mahrum bıraktı. Daha sonra, 2022-23 kışındaki fırtınalar, yolun üç yıl boyunca kapalı kalmasına neden olan iki büyük heyelandan ilkini tetikledi.
Glazer, “Bu, 11 yıldır devam eden bir durum,” dedi. “İklim değişikliğinin ve çevresel etkilerin, değişimlerin hızı ve şiddeti üzerinde etkili olduğu tartışılmaz bir gerçek. İklim direnci de bu tartışmanın bir parçası olmalı.” Kaliforniya, iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin ulusal tartışmaların ve çabaların çoğuna öncülük etmeye devam ederken, Big Sur ve Highway 1 genelindeki sorunlara nasıl hazırlandığı ve bunlara nasıl yanıt verdiği konusunda ayrıntılar nispeten belirsizliğini koruyor.
Umay Uçaner Gözüsarı