Gustave Eiffel, 1889’da inşa ettiği kulesinin birinci katını, altın harflerle “1789’dan günümüze Fransa’yı onurlandıran en büyük bilim insanlarının isimleri”ni içeren bir frizle süslemeye karar verdi ancak Eiffel’in bizzat seçtiği 72 isim arasında tek bir kadın bile yoktu. 1815’te Bilimler Akademisi’nden Matematik Bilimleri Büyük Ödülü’nü alan Sophie Germain (1776-1831) bile listede yer almıyordu.
Bu 19. yüzyıl bilim insanlarına 2027 yılında 72 kadın meslektaşı daha katılacak. Tarihi bir anıtı değiştirmek için gereken izinler ve karmaşık prosedürler tamamlandıktan sonra, isimleri de mevcut olanlarla aynı tarzda birinci katın altına kazınacak.
Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo’nun (anıtın sahibi şehir) fikri onaylamasının ardından, bir isim listesi oluşturulması gerekiyordu. 2025 yılında, Femmes et Sciences (“Kadınlar ve Bilim”) örgütünün başkan yardımcısı Isabelle Vauglin ve Eyfel Kulesi’nin işletme şirketinin başkanı Jean-François Martins’in başkanlığında bir komisyon kuruldu. Yeterince tanınmayan kadın bilim insanlarını öne çıkarmayı amaçlayan örgüt, 2021’den beri bu projeyi destekliyor. Önerilerini toplamak için çok sayıda araştırma enstitüsü ve bilimsel dernekten görüş istedi.
Sonuç olarak, seçilen 72 isim, 1712’de doğan öncü kadın doğum uzmanı Angélique Du Coudray’den, 2025’te vefat eden yerçekimi dalgası çalışmaları alanında çığır açan Yvonne Choquet-Bruhat’a kadar neredeyse üç yüzyıllık bir bilim tarihini kapsıyor. Bunların en ünlüsü olan Marie Curie de elbette listede yer alıyor. Vauglin basın açıklamasında amacın, “o dönemde esasen erkek egemen ve çoğu zaman özgürleşmelerine düşman bir dünyada azimleri ve yetenekleriyle yol açan öncülere öncelik vermek” olduğunu belirtti.
Üniversite programları kadınlar arasında daha az popüler olan altı bilim dalı temsil edilmektedir: fizik, kimya, matematik/bilgisayar bilimi, yer bilimleri, biyoloji/tıp ve mühendislik. Sadece Fransız bilim insanları veya Fransa ile özellikle güçlü bir bağı olanlar dahil edilmiştir. Bu girişim, kadınların bilime katkılarının sistematik olarak küçümsenmesi anlamına gelen “Matilda etkisi” ile mücadele etmeyi amaçlamaktadır.
İşte, 26 Ocak Pazartesi günü Paris Belediye Başkanı’na resmen sunulan ve Eyfel Kulesi’ne yazılacak olan 72 kadın bilim insanının listesi.
Denise Albe-Fessard (1916-2003) – Nörofizyolog
Yvette Amice (1936-1993) – Matematikçi
Jeanne Baret (1740-1807) – Botanikçi, kâşif
Denise Barthomeuf (1934-2004) – Malzeme kimyageri
Madeleine Brès (1842-1921) – Doktor
Simonne Caillère (1905-1999) – Jeolog, mineralog
Yvette Cauchois (1908-1999) – Fiziksel kimyager
Edmée Chandon (1885-1944) – Gökbilimci
Yvonne Choquet-Bruhat (1923-2025) – Fizikçi, matematikçi
Marthe Condat (1886-1939) – Doktor
Anita Conti (1899-1997) – Oşinograf
Eugénie Cotton (1881-1967) – Fizikçi
Radhia Cousot (1947-2014) – Bilgisayar bilimcisi
Odile Croissant (1923-2020) – Fizikçi, biyolog
Marie Curie (1867-1934) – Fizikçi
Augusta Déjérine (1859-1927) – Nörolog
Henriette Delamarre (1854-1911) – Jeolog, paleontolog
Georgette Délibrias (1924-2015) – Fizikçi
Nathalie Demassieux (1884-1961) – Kimyager
Rose Dieng (1956-2008) – Bilgisayar bilimcisi
Angélique Du Coudray (1712-1794) – Kadın Doğum Uzmanı
Louise Du Pierry (1746-1830) – Gökbilimci
Marie-Louise Dubreil-Jacotin (1905-1972) – Matematikçi
Jacqueline Ferrand (1918-2014) – Matematikçi
Jacqueline Ficini (1923-1988) – Kimyager
Rosalind Franklin (1920-1958) – Fiziksel kimyager
Marthe Gautier (1925-2022) – Tıp biyoloğu
Sophie Germain (1776-1831) – Matematikçi
Marianne Grunberg-Manago (1921-2013) – Biyokimyacı
Jeanne Guiot (1889-1963) – Mühendis
Geneviève Guitel (1895-1982) – Matematikçi
Sébastienne Guyot (1896-1941) – Havacılık mühendisi
Claudine Hermann (1945-2021) – Fizikçi
Andrée Hoppilliard (1909-1995) – Havacılık mühendisi
Irène Joliot-Curie (1897-1956) – Kimyager
Geneviève Jourdain (1946-2007) – Bilgisayar mühendisi
Dorothéa Klumpke (1861-1942) – Astronom
Lydie Koch (1931-2023) – Fizikçi
Colette Kréder (1934-2022) – Mühendis
Nicole Laroche (1945-2019) – Mühendis
Cornélie Lebon-de Brambilla (1767-1812) – Mühendis
Yolande Le Calvez (1910-2002) – Jeolog, paleontolog
Paulette Libermann (1919-2007) – Matematikçi
Nicole Mangin (1878-1919) – Doktor
Henriette Mathieu-Faraggi (1915-1985) – Fizikçi
Cécile Morette (1922-2017) – Fizikçi
Edith Mourier (1920-2017) – Matematikçi
Ethel Moustacchi (1933-2016) – Biyokimyacı
Suzanne Noël (1878-1954) – Cerrah
Yvonne Odic (1890-1982) – Makine mühendisi
Isabelle Olivieri (1957-2016) – Tarım mühendisi, biyolog
Marie-Louise Paris (1889-1969) – Mühendis
Marguerite Perey (1909-1975) – Radyokimyacı
Claudine Picardet (1735-1820) – Kimyager
Alberte Pullman (1920-2011) – Kimyager
Pauline Ramart (1880-1953) – Kimyager
Lucie Randoin (1885-1960) – Beslenme uzmanı kimyager
Alice Recoque (1929-2021) – Bilgisayar mühendisi
Michelle Schatzman (1949-2010) – Matematikçi
Anne-Marcelle Schrameck (1896-1965) – Kimya mühendisi
Marie-Hélène Schwartz (1913-2013) – Matematikçi
Josiane Serre (1922-2004) – Kimyager
Alice Sollier (1861-1942) – Psikiyatrist
Hélène Sparrow (1891-1970) – Biyolog, hekim
Bianca Tchoubar (1910-1990) – Kimyager
Marie-Antoinette Tonnelat (1912-1980) – Teorik fizikçi
Thérèse Tréfouël (1892-1978) – Kimyager
Agnès Ullmann (1927-2019) – Moleküler biyolog
Arlette Vassy (1913-2000) – Atmosfer fizikçisi
Suzanne Veil (1886-1956) – Kimya mühendisi
Jeanne Villepreux-Power (1794-1871) – Doğa bilimci
Toshiko Yuasa (1909-1980) – Teorik fizikçi
Umay Uçaner Gözüsarı