Ekonomist Andrea Dugo, Avrupa’nın durumunu 15. yüzyıl İtalya’sına benzetti: “Tıpkı Rönesans dönemindeki İtalya gibi, Avrupa da bir zamanlar dünyanın merkezindeydi ama şimdi gücünü kaybediyor.”
Avrupa Uluslararası Politik Ekonomi Merkezi’nde ekonomist olarak görev yapan Andrea Dugo, AB’nin siyasi bölünmüşlüğü ve teknoloji geriliği nedeniyle artık dünyanın geri kalanının tanımladığı bir “taşra” hâline geldiğini savunarak “Avrupa bir açık hava müzesine dönüşüyor.” ifadelerini kullandı. Dugo, 2008’den bu yana AB ekonomisi sadece yüzde 18 büyüdüğünü, ancak aynı dönemde ABD’nin iki kat, Çin’in ise üç kat daha fazla büyüdüğünü vurguladı.
Yaşam standartları farkı da büyüyor
1995’te Almanya’nın kişi başı GSYİH’si ABD’den yüzde 10 yüksek olmasına rağmen bugün ABD, Almanya’dan yüzde 60 daha zengin durumda. Bu hızla giderse Almanya’nın refah seviyesi bir nesil içinde ABD’nin üçte birine düşebilir.
Avrupa’nın gerilemesinin temelinde teknolojik zayıflık var. AB, yapay zekâya ABD’nin yalnızca yüzde 4’ü kadar yatırım yapıyor. OpenAI’nin değeri 500 milyar dolar, Avrupa’nın en büyüğü Mistral sadece 15 milyar dolar. Sadece teknoloji alanında değil geleneksel sektörler de sarsılıyor. Almanya’nın en büyük üç otomotiv üreticisi birlikte Tesla’nın sekizde biri kadar değere sahip. Ericsson ve Nokia 5G yarışında Asya’nın gerisinde. 2008’den bu yana Avrupa’daki unicorn şirketlerin yüzde 30’u ABD’ye taşındı.
Dugo, İtalya’nın çöküşüyle bugünkü Avrupa arasındaki benzerliği siyasi bölünmüşlükte buluyor: “Nasıl ki İtalya şehir devletleri arasında bölünmüştü, bugün de Avrupa enerji, göç, borç ve savunma konularında bölünmüş durumda.” ABD savunmayı, Çin tedarik zincirlerini, Rusya doğu sınırlarını, Silikon Vadisi dijital ekonomiyi kontrol ediyor. Avrupa ise “parçalanmış ve sessiz.”
Dugo, Avrupalıların yapması gerekenleri de öneriyor. Avrupa, savunma ve sermaye piyasalarını birleştirmeli, ve yapay zekâ, kuantum, uzay ve biyoteknolojiye büyük yatırım yapmalı. Avrupa hâlâ bu kaderden kaçabilir. Ya uyanır ya da yankılayan anıtlardan ibaret bir kıta olur.
Umay Uçaner Gözüsarı