ABD’li yatırım fonu Castlelake’in easyJet’i satın alma girişimi, Avrupa’da yalnızca şirketin geleceği değil, hava ulaşımında rekabet ve bilet fiyatları açısından da kaygı yaratıyor. İngiltere, İsviçre ve Avrupa Komisyonu, fonun şirketi satın aldıktan sonra parçalara ayırarak satmasından endişe ediyor.
EasyJet’i satın almak isteyen ABD merkezli yatırım fonu Castlelake, anlaşmanın gerçekleşmesi halinde şirketi parçalayıp varlıklarını tek tek satma niyetinde olmadığını savunuyor. Ancak İngiltere’den İsviçre’ye, Avrupa Komisyonu’ndan rekabet otoritelerine kadar birçok çevrede bu sürpriz satın alma girişimi yakından izleniyor.
Endişelerin odağında satın alma işleminin kendisinden çok, bunun yol açabileceği sonuçlar bulunuyor. Siyasi çevrelerde en çok sorulan soru ise “EasyJet piyasadan çekilirse ne olur?” şeklinde özetleniyor.
“Avrupa içi her 11 koltuktan biri easyJet’e ait”
Avrupa Birliği Rekabet Genel Müdürlüğü’nde görev yapan bir yetkili, Avrupa içi uçuşlarda bugün satılan her 11 koltuktan birinin easyJet tarafından sunulduğunu belirtiyor.
Yetkiliye göre, yeni sahiplerin şirketi parçalayıp varlıklarını satmayı tercih etmesi ve easyJet’in faaliyetlerini durdurması halinde Avrupa vatandaşlarının hem seyahat seçenekleri hem de alternatifleri ciddi biçimde azalacak. Bunun da bilet fiyatlarında kayda değer artışlara yol açması bekleniyor.
İngiltere ve İsviçre hükümetleri de kaygılı
Avrupa Birliği ve İngiliz kaynaklarına göre benzer endişeler İngiltere ve İsviçre hükümetlerinde de dile getiriliyor. Bu nedenle Castlelake’in düzenleyici kurumlardan onay alma sürecinin kolay geçmeyebileceği belirtiliyor.
İngiliz hükümeti yetkilileri, kamu yararının dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, özellikle ülke açısından bu kadar önemli bir havayolu şirketinin parçalanmayacağına ilişkin yazılı güvence talep ettiklerini ifade ediyor.
Avrupa’nın ikinci büyük düşük maliyetli havayolu
Cirium verilerine göre easyJet, 2026 itibarıyla Avrupa Ekonomik Alanı, İngiltere ve İsviçre birlikte değerlendirildiğinde sunulan koltuk kapasitesi bakımından Avrupa’nın ikinci büyük havayolu konumunda bulunuyor.
Pazarın yüzde 20’sinden fazlasını elinde bulunduran Ryanair’in ardından yüzde 8,8 payla easyJet geliyor.
Şirketin ağırlığı özellikle İngiltere ve İsviçre’de daha da belirginleşiyor. Ana şirketin merkezinin bulunduğu İngiltere’de kısa ve orta mesafeli uçuş pazarının beşte birinden fazlasını kontrol eden easyJet, İsviçre’de ise pazarın dörtte birinden fazlasına sahip. Uzmanlar, bu büyüklükteki kapasitenin kısa sürede başka şirketler tarafından doldurulmasının mümkün olmadığını belirtiyor.
Tatil birimi en kârlı bölüm
Goodbody Havacılık ve Seyahat Araştırmaları Başkanı Dudley Shanley’e göre Castlelake açısından easyJet, uçak filosu, siparişleri ve havalimanı slotlarından oluşan değerli varlıklar topluluğu niteliğinde.
Bunlara şirketin tatil organizasyonu birimi EasyJet Holidays de ekleniyor. Ekim 2024-Eylül 2025 döneminde easyJet yolcularının yalnızca yüzde 3,3’ünü taşımasına rağmen, grubun vergi öncesi kârının yüzde 38’ini bu birim sağladı. Şirket içinde bu bölümün “gerçek para makinesi” olarak görüldüğü belirtiliyor.
Filonun değeri milyarlarca sterlin
Shanley’nin hesaplamalarına göre easyJet’in ilk yarı bilançosunda uçaklar ve yedek parçaların net muhasebe değeri 4,9 milyar sterlin (yaklaşık 5,7 milyar avro) seviyesinde bulunuyor.
Buna 2034 yılına kadar teslim edilmesi planlanan 287 uçak siparişi de ekleniyor. Üreticilerin kapasite sıkıntısı yaşadığı mevcut ortamda bu siparişlerin stratejik değerinin oldukça yüksek olduğu değerlendiriliyor. Bu nedenle easyJet filosunun parçalar halinde satılması durumunda önemli gelir elde edilebileceği belirtiliyor.
En değerli varlıklardan biri havalimanı slotları
EasyJet’in en önemli varlıkları arasında yoğun havalimanlarındaki kalkış ve iniş hakları (slotlar) da bulunuyor.
Şirketin en güçlü konuma sahip olduğu havalimanları arasında Londra Gatwick, Paris Charles de Gaulle ve Orly, Lizbon, Cenevre, Milano Linate ile Amsterdam yer alıyor.
Barclays analistlerinin değerlendirmelerine göre easyJet’in slot portföyünün toplam değeri yaklaşık 900 milyon avro seviyesinde. Bunun yaklaşık 510 milyon avroluk kısmını yalnızca Londra Gatwick Havalimanı’ndaki slotlar oluşturuyor.
“Parçalara ayrılırsa daha değerli”
Bernstein analistlerine göre easyJet’in varlıkları tek tek satıldığı takdirde şirketin toplam değeri, Castlelake’in mevcut teklifinin üzerine çıkabilir. Başka bir ifadeyle, easyJet’i parçalayarak satmak, şirketi bütün olarak satın almaktan daha yüksek getiri sağlayabilir.
EasyJet yönetim kurulu, Castlelake’in hisse başına 6,50 sterlin değer biçen ve toplam 4,93 milyar sterlinlik dördüncü teklifini reddetti. Ancak yatırım fonuna karar vermesi için verilen süre 5 Temmuz’a kadar uzatıldı.
Hissedarlar daha yüksek teklif bekliyor
2025 mali yılı sonunda easyJet’in toplam 764 milyon hissesi bulunuyordu. Hissedarların beklentisi hisse başına yaklaşık 7 sterlinlik, toplamda 5,35 milyar sterlin değerinde bir teklif yapılması yönünde. Şirketin borsadaki piyasa değeri ise dün itibarıyla 4,41 milyar sterlin olarak hesaplandı.
Avrupa Birliği kuralları, Birlik dışındaki yatırımcıların AB merkezli havayolu şirketlerini kontrol etmesini sınırlandırıyor. Castlelake de bu engeli aşabilmek için yatırım şirketi Brookfield Asset Management’ın ortaklığa katılmasını ve kontrolün çoğunluğunun Avrupalı yatırımcılarda olmasını planlıyor. Bu kapsamda eski Ryanair ve easyJet yöneticisi Peter Bellew ile havacılık sektörünün deneyimli isimlerinden Mark Breen’in ortaklık yapısında yer alması öngörülüyor.
Umay Uçaner Gözüsarı