Trump’ın İran savaşı nedeniyle yaşanan petrol fiyat şoku sebebiyle büyük petrol şirketleri, depolardaki stokların yeniden doldurulmasıyla birlikte yıllarca sürecek yüksek talepten faydalanacak.
Başkan Donald Trump’ın İran’a karşı başlattığı savaş, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 10’unu Hürmüz Boğazı’nın arkasında bırakarak tarihin en büyük petrol arz şokunu yaratmasına rağmen petrol fiyatları nisan ayı başında varil başına yalnızca 111 dolara kadar yükseldi. Elbette bu rakam, Trump’ın Venezuela lideri Nicolas Maduro’yu devirmesinden önce 2026 başındaki seviyelerin iki katıydı. Ancak yine de petrol fiyatları, 2008 yılında görülen nominal rekor olan varil başına 147 doların (bugünkü değerle yaklaşık 230 dolar) yanına bile yaklaşamadı.
Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen açılmaya hazırlanmasıyla birlikte spot petrol fiyatları yeniden 80 doların altına geriledi. Bu seviye, ABD’li kaya petrolü üreticilerini agresif şekilde yeni sondajlara yönlendirmek için ancak yeterli sayılıyor. Kuzey Amerika’da aktif sondaj kulelerinin sayısı son bir yılda yalnızca yüzde 7 artarak 740’a yükseldi.
2026’nın enerji krizleri Forbes Global 2000 sıralamasında etkisini göstermeye başladı. Dünyanın en büyük enerji şirketleri listenin üst sıralarındaki yerlerini koruyor:
- Saudi Aramco
- ExxonMobil
- PetroChina
- Shell
- Chevron
- TotalEnergies
Ancak asıl dikkat çekici hareketlilik listenin alt sıralarında yaşandı.
BP, listede 314 sıra yükselerek 107’nci sıraya çıktı. Şirketin son dört çeyrekte elde ettiği kâr 15 milyar dolara ulaştı.
Bu rakam, bir önceki yılın iki katından fazla. O dönemde BP, düşük petrol fiyatları nedeniyle ekonomik olmaktan çıkan rezervlerin değer düşüklüğü için 8,9 milyar dolarlık zarar yazmak zorunda kalmıştı. Şirket ayrıca 2022 yılında Rus devlet kontrolündeki Rosneft ile ortaklığından çıkması nedeniyle 24 milyar dolarlık ek zarar kaydetmişti.
Nisan ayında göreve başlayan yeni CEO Meg O’Neill, şirketin Meksika Körfezi, Trinidad ve Tobago, Avustralya ve Azerbaycan’daki büyük projelerinin meyvelerini toplama fırsatı bulacak. BP hisseleri yıl başından bu yana yüzde 27 yükseldi.
ABD’nin en büyük bağımsız rafineri şirketi Valero Energy, 170 basamak yükselerek 227’nci sıraya çıktı. Şirketin son dört çeyrekteki kârı dört kat artarak 4,2 milyar dolara ulaştı. Körfez kıyısındaki rafineriler, Venezuela’dan gelen daha ucuz ağır petrol alımlarını artırırken küresel yakıt sıkıntısından faydalanarak ihracatlarını yükseltti.
İspanyol enerji şirketi Repsol, 135 sıra yükselerek 331’inci sıraya çıktı. Şirketin son 12 aylık kârı yüzde 50 artarak 2,9 milyar dolara ulaştı. Repsol özellikle Alaska’daki Pikka sahasındaki yatırımlarıyla dikkat çekiyor. Günlük 80 bin varil üretim yapması beklenen sahada yüzde 49 paya sahip olan şirket, Quokka adlı yeni bir keşif de gerçekleştirdi. Ayrıca Venezuela’da günlük yaklaşık 15 bin varillik üretimini sürdürüyor.
Kanadalı petrol kumu üreticisi Cenovus Energy, 127 sıra yükselerek 333’üncü sıraya çıktı. Şirketin kârı yüzde 50 artarak 3,3 milyar dolara ulaştı. MEG Energy satın almasının entegrasyonu sayesinde hisseleri son bir yılda iki katına çıktı.
Doğalgaz fiyatları şu anda milyon BTU başına yaklaşık 3,20 dolar seviyesinde bulunuyor. Bu rakam, 2024 sonundaki dip seviyelerin iki katından fazla. Talep ise hızla büyüyor.
ABD’nin en hızlı büyüyen LNG ihracatçısı Venture Global, 370 sıra yükselerek 500’üncü sıraya çıktı. Şirketin kârı son dört çeyrekte 1,7 milyar dolardan 2,8 milyar dolara yükseldi. Katar’ın LNG arzındaki kesintilerin ardından şirket mevcut tesislerinde üretimi maksimum seviyeye çıkardı.
ABD’nin ikinci büyük doğalgaz üreticisi EQT, 529 sıra yükselerek 642’nci sıraya çıktı. Şirketin son 12 aylık kârı sekiz kat artarak 3,3 milyar dolara ulaştı. Borç yükü ise birkaç yıl önceki 9 milyar dolardan yaklaşık 5 milyar dolara geriledi.
Eski adı Chesapeake Energy olan Expand Energy, tam 686 sıra yükselerek 711’inci sıraya çıktı. Şirket, 2024’teki 700 milyon dolarlık zararını son 12 ayda 3,3 milyar dolarlık kâra dönüştürdü. Günlük doğalgaz üretimi 7,4 milyar fit küpe ulaşarak ABD’nin en büyük üreticisi konumuna geldi.
Bir de kaybedenler var
Occidental Petroleum (Oxy), 80 sıra gerileyerek 382’nci sıraya düştü. Şirketin kârı son bir yılda yarı yarıya azalarak 1,5 milyar dolara geriledi. Bunun en önemli nedeni, kimya iştiraki OxyChem’in geçen yıl 9,7 milyar dolara Berkshire Hathaway’e satılması oldu. CEO Vicki Hollub 1 Haziran’da emekliye ayrıldı ve yerini COO Richard Jackson aldı.
Diamondback Energy ise 302 sıra gerileyerek 773’üncü sıraya düştü. Buna rağmen şirketin faaliyet kârı (EBITDA) güçlü şekilde artarak 10,3 milyar dolara ulaştı. Gerilemenin nedeni, düşük petrol fiyatları nedeniyle ekonomik olmaktan çıkan rezervler için ayrılan büyük muhasebe karşılığı oldu. Şirket CEO’su Kaes Van’t Hof, Hürmüz Boğazı krizinin ardından daha hızlı üretim kararı aldıklarını belirterek piyasadaki durumun geçici değil, yapısal bir arz şoku olduğunu söyledi.
ABD’nin ticari petrol stokları kritik derecede düşük seviyelerde bulunuyor. Stratejik Petrol Rezervi ise yalnızca 340 milyon varile gerileyerek 1983’ten bu yana en düşük düzeyine indi. Bu nedenle piyasada yeniden stok oluşturma ihtiyacı oldukça yüksek. Analistler, bu durumun önümüzdeki yıllarda petrol ve doğalgaz talebini desteklemeye devam edeceğini ve enerji şirketlerinin kârlılığını artıracağını öngörüyor.
Umay Uçaner Gözüsarı