Geçtiğimiz hafta dünyanın sağlık gündeminde dikkat çeken başlıklardan biri, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde hızla büyüyen Ebola salgınıydı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), yalnızca birkaç gün önce 900’ün üzerinde şüpheli vaka bulunduğunu açıklamış, salgının kontrol altına alınmasında ciddi zorluklar yaşandığını duyurmuştu.
Ancak bu hafta açıklanan yeni rakamlar şaşkınlık yarattı.
WHO’ya göre şüpheli Ebola vakalarının sayısı 906’dan 116’ya düştü. İlk bakışta bu tablo salgının hızla gerilediği izlenimini yaratıyor. Gerçekte ise yaşanan şey, virüsün geri çekilmesinden çok verilerin netleşmesi.
Salgın küçülmedi, veriler düzeltildi
WHO yetkilileri, yüzlerce şüpheli vakanın yapılan laboratuvar testleri ve saha araştırmaları sonucunda Ebola ile bağlantılı olmadığının ortaya çıktığını açıkladı. Başlangıçta Ebola şüphesiyle kaydedilen birçok kişinin farklı hastalıklara sahip olduğu ya da yalnızca ateş belirtileri gösterdiği belirlendi. Bu nedenle yüzlerce vaka listelerden çıkarıldı.
Bu durum aslında salgın yönetiminde sık görülen bir süreç. Büyük salgınların ilk günlerinde sağlık ekipleri olası vakaları geniş bir çerçevede değerlendiriyor. Test sonuçları geldikçe tablo daha net hale geliyor.
Dolayısıyla sayılardaki düşüş, salgının birkaç gün içinde kontrol altına alındığı anlamına gelmiyor.
Bugün itibarıyla Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 321 doğrulanmış Ebola vakası bulunuyor. Salgın nedeniyle en az 48 kişi hayatını kaybetti, yalnızca birkaç kişi iyileşebildi. Komşu Uganda’da da vaka sayıları artmaya devam ediyor.
Dahası, bu salgına neden olan Bundibugyo türü Ebola virüsü için onaylanmış bir aşı bulunmuyor. Bu da sağlık ekiplerinin elindeki araçları önemli ölçüde sınırlandırıyor.
Virüsten büyük sorun: Çatışma ortamı
Uzmanlara göre salgının önündeki en büyük engel yalnızca tıbbi değil.
Ebola’nın yoğun görüldüğü bölgeler aynı zamanda silahlı çatışmaların yaşandığı alanlar arasında bulunuyor. Yerinden edilen yüz binlerce insan, sağlık ekiplerinin ulaşamadığı bölgeler ve güvenlik sorunları temaslı takibini zorlaştırıyor. Bazı sağlık merkezleri saldırıya uğrarken, birçok kişi sağlık otoritelerine güvenmediği için semptomlarını bildirmiyor.
WHO’nun son haftalarda yaptığı açıklamalarda da salgının kendisinden çok, müdahale kapasitesinin yetersiz kalmasının risk oluşturduğu vurgulanıyor.
Sayıların ötesindeki hikâye
Salgınlarla ilgili haberlerde rakamlar genellikle en çok dikkat çeken unsur oluyor. Fakat bazen asıl hikâye sayıların içinde değil, onların nasıl değiştiğinde saklı.
Ebola vakalarının 900’den 116’ya düşmesi ilk bakışta büyük bir başarı gibi görünebilir. Ancak bu gelişme, salgının sona erdiğini değil; sağlık ekiplerinin yüzlerce vakayı tek tek inceleyerek daha doğru bir tablo oluşturduğunu gösteriyor.
Bu nedenle Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola salgını için şu an söylenebilecek en doğru şey şu:
Rakamlar küçüldü, ancak tehdit hâlâ ortadan kalkmış değil.
Editör