Güvercinlerden ağaçkakanlara kadar pek çok tür, erkeklerin kadınlara göre kendilerine daha fazla yaklaşmasına izin veriyor; Avrupa’daki parklarda gözlemlenen bu durum, bilim insanlarını bir cevap bulmak için kafa yormaya itti.
Bilim insanlarını şaşırtan bir araştırmaya göre, şehirlerdeki kuşlar erkeklerden çok kadınlardan korkuyor. Yapılan araştırmalarda erkekler şehir kuşlarının uçmaya başlamasından önce onlara 7,5 metre kadar yaklaşabildi; bu, kadınlara göre neredeyse bir metre daha yakın bir mesafe. Bu bulgu, kuşların erkekleri kadınlardan daha tehditkâr algılayacağına dair araştırmacıların beklentilerini boşa çıkardı. İlk hipotezleri, erkeklerin çoğunlukla avcı, kadınların ise toplayıcı olduğu erken insanlık tarihine dayanarak, kuşların uzun vadede uyum sağladığına dayanıyordu.
Çalışmanın yazarlarından biri olan Prag Çek Yaşam Bilimleri Üniversitesi’nden Yanina Benedetti, “Bu alanda çalışan bir kadın olarak, kuşların bize farklı tepki vermesine şaşırdım” dedi. Hangisinin daha tehditkâr olduğunu belirlemek için, erkek ve kadın çiftlerinin şehir parklarında ve yeşil alanlarda güvercinlere, sığırcıklar ve diğer kuşlara doğru düz bir şekilde yürüdükleri kaydedildi.
Boy ve giysi rengi açısından eşleştirilen sekiz katılımcı, yaklaşırken kuşa doğrudan baktı. Kuşlar, erkeklerin kadınlardan daha fazla yaklaşmasına sürekli olarak izin verdi. Bu durum, testlerin yapıldığı beş ülkede de geçerliydi: Çek Cumhuriyeti, Fransa, Almanya, Polonya ve İspanya. Bu eğilim, çalışmaya dahil edilen 37 kuş türünün tümünde de tutarlıydı.
Farklı türlerin insanların kendilerine ne kadar yaklaşmasına izin verdikleri konusunda belirgin farklılıklar vardı. Güvercinler ortalama olarak insanların 3,5 metre yakına yaklaşmasına izin verirken, Birleşik Krallık’ın en küçük kuşlarından biri olan uzun kuyruklu baştankara, insanların ortalama 3,6 metre yakına yaklaşmasına izin verdi.
Daha temkinli türler arasında, ortalama 16,2 metrede kaçan yeşil ağaçkakanlar ve ortalama 13 metrede uçmaya başlayan kargalar yer aldı. Bununla birlikte, erkekler yine de tüm türlere daha fazla yaklaşabildi.
Araştırmacılar bu örüntüye ilişkin somut bir cevap bulamadı. Çalışmanın yazarlarından Torino Üniversitesi’nden Federico Morelli, “Bir olguyu tespit ettik, ancak bunun nedenini gerçekten bilmiyoruz” dedi.
Ancak, bunun koku veya yürüyüş tarzıyla ilgili olabileceğini tahmin ettiler. Son araştırmalar, kuşların avcılardan kaçmak için koku duyularını kullanabildiğini gösteriyor. Ekip, kuşların kadınlar tarafından yayılan cinsiyete özgü belirli kimyasallara, kokulara veya feromonlara tepki gösteriyor olabileceğini öne sürdü.
Çalışmanın katılımcılarının kuşları fiilen elle tutmadıkları göz önüne alındığında, yazarlar koku veya kimyasalların cevap olması ihtimalinin “daha düşük” olduğunu söylediler. Bilim adamları, elde ettikleri sonuçlara dayanarak, erken dönem toplumlarda avcılık yapan kadınların kuşlar gibi daha küçük avlara odaklanmış olabileceğini öne sürdüler. Ancak, şehir kuşlarının kadınlardan daha fazla korktuğunu kanıtlamak için daha fazla kanıt ve araştırmaya ihtiyaç olduğunu açıkça belirttiler. Morelli, “İnsan gözlemcilerin sayısını artırarak sonuçların güvenilirliğini artırmamız gerekiyor” dedi.
Sebep ne olursa olsun, ekip, bulguların kuşların çevrelerine ilişkin gelişmiş bir farkındalığa sahip olduklarını ve ince farkları algılayabildiklerini gösterdiğini belirtti. Morelli, bulguların kentsel alanların dışındaki yabani kuşlar için önemli ölçüde farklı olacağını düşünmek için bir neden olmadığını söyledi. Çalışma, People and Nature dergisinde yayınlandı.
Bu çalışma, hükümet verilerinin 2024’teki kötü hava koşullarının ardından İngiltere’deki yaban hayatında ani bir düşüş olduğunu ortaya koymasının ardından geldi.
O yıl, 1900’lerin başından bu yana en sıcak ve en yağışlı yıllardan biriydi. Ortalama sıcaklığın altında geçen Haziran ayı ile birleşince, hava koşulları kelebekler, güveler ve yaban arıları için hayati önem taşıyan mevsimsel döngüleri bozdu.
İngiltere genelindeki tür bolluğu endeksi, 2024’te keskin bir düşüş gösterdi. Uzun süredir devam eden bir izleme programı kapsamında, bu yıl yaban arıları için kaydedilen en kötü yıl oldu. Bir vatandaş bilimi projesi de tarihindeki en düşük kelebek sayısını bildirdi. Hükümet yetkilileri, iki yıl önceki düzensiz havanın birçok böcek için yıkıcı olduğunu söyledi.
Rakamlar ayrıca uzun vadeli bir düşüşü de gösteriyor. Yarasalardan kuşlara ve omurgasızlara kadar 1.185 yaban hayatı türünde, sayıları 1970’ten bu yana yaklaşık yüzde 40 azaldı.
Umay Uçaner Gözüsarı