Hannah Roberts, The Observer
Sağcı “Lig Partisi”, ülkeyi Avrupa’nın büyük bir kısmıyla uyumlu hale getirmeyi amaçlayan yeni yasadan “rıza” kelimesini çıkardı.
Bu ayın başlarında Roma’daki Circus Maximus’ta yağmur yağarken, binlerce feminist, öğrenci ve aktivist, gerek kalmamasını umdukları bir protesto için bir araya geldi.
Sadece birkaç ay önce zaferi kutluyorlardı: Nadir görülen bir parti üstü birlik gösterisiyle, başbakan Giorgia Meloni ve muhalefetteki Demokrat Parti lideri Elly Schlein, cinsel ilişkiye girmek için açık rıza şartı getiren ve İtalya’nın tecavüz yasasını modernize edecek yeni bir yasa üzerinde anlaşmaya varmışlardı. Yasa tasarısı Kasım ayında parlamentonun alt meclisinde oybirliğiyle kabul edildi, ancak Senato’nun bunu kanun haline getirmek için oylama yapma şansı bulamadan, Meloni’nin iktidar koalisyonunun bir parçası olan popülist sağcı Lig Partisi desteğini geri çekti.
Lig Partisi politikacıları, yeni kuralların sevgililerin yatak odasına bir sözleşme getirmelerini veya cinsel ilişkiye girmeden önce bir form doldurmalarını gerektireceğini iddia ettiler. Şimdi yasayı yeniden yazdılar, “rıza” kelimesini çıkardılar ve yerine, kampanyacılara göre yükü tekrar mağdurlara yükleyen bir ifade koydular. Yeni, sulandırılmış yasa önümüzdeki ay tartışılacak, ancak bu anlaşmazlık İtalya’da cinsiyet temelli şiddet konusunda son yılların en şiddetli tartışmalarından birini ateşledi.
Protestoda, genç ve yaşlı göstericiler Roma’nın antik şemsiye çamlarının altında yan yana durdular. Kot şort giyen ve megafon taşıyan genç kızlar, sınıf arkadaşlarını sosyal adalet sloganları atmaya yönlendirdi. “Ataerkilliği ortadan kaldırın” yazılı bir pankart taşıyan gri saçlı bir kadının iki yanında genç erkekler duruyordu. Fransız tecavüz mağduru Gisèle Pelicot’nun “Utanç taraf değiştirmeli” sözleriyle süslenmiş bir geçit arabası, çiseleyen yağmur altında İtalyan hip-hop müziği çalıyordu.
Kızı Eliana Plascidi ile birlikte etkinliğe katılan belediye çalışanı Chiara Accolla, revize edilen tasarıyı “olabilecek en kötü” yasa olarak nitelendirdi.
“İtalya, cinsiyete dayalı şiddet konusunda geride kalıyor,” dedi. “Bu konu ancak tecavüz veya cinayetle doruğa ulaştığında ele alınıyor. Gerçek bir farkındalık oluşana kadar geride kalmaya devam edeceğiz.”
Dantel tayt ve hotpants giyen, mor bir şemsiyenin altında sığınan tüccar ve TikTok kullanıcısı Viola Mercurio, önerilen yasanın “skandal” olduğunu söyledi. “Bu yasa geçerse, rızanın olmaması artık suçu tanımlamak için yeterli olmayacak,” dedi.
Bazı protestocular, Meloni’yi daha önceki feminist mücadelelerden siyasi olarak faydalanmasına rağmen kadın haklarını ilerletememekle suçladı. Eleştirmenler, hükümetin okullardaki ilişki ve cinsel eğitim programlarına karşı çıkmasına ve ebeveyn izni konusundaki daha geniş tartışmalara işaret ediyor.
İtalya Ceza Kanunu’na göre tecavüz, rızanın yokluğu değil, zorlamanın varlığıyla tanımlanmaktadır. Eleştirenler, bu düzenlemenin direniş gösterme yükümlülüğünü mağdurlara yüklediğini ve mağdurların yeterince direnmediği gerekçesiyle suçlandıkları kararların çıkmasına yol açtığını belirtiyor. Kadın hakları grupları, açık bir rıza standardının getirilmesinin İtalya’yı Avrupa’nın büyük bir kısmıyla aynı çizgiye getireceğini uzun süredir savunuyor.
Lega, şimdi rıza kelimesini kaldırarak, bunun yerine kadının “isteksizliği”ne odaklanan yeniden düzenlenmiş bir yasa tasarısı sundu. Rıza tasarısını sunan, parlamentonun alt meclisi insan hakları komitesi başkanı milletvekili Laura Boldrini, yeni önerinin “bizi, bir kadının araba teklifini kabul ederse tecavüze uğramayı beklemesi gereken bir döneme geri götürdüğünü” söyledi. Hükümetin, “gelişimimizi destekleyen bir yasa yerine koalisyonun birliğini öncelikli tutarak” kadınları “ihanet ettiğini” söyledi.
“İsteksizlik” kelimesi de aktivistleri endişelendirdi. Kadın hakları örgütü Differenza Donna’nın başkanı Elisa Ercoli, “Rıza yoksa, bu tecavüzdür” dedi. “Eğer ‘isteksizlik’ten bahsediyorsanız, bu, kadınların erişilebilir olduğunu varsayan, muhalefete dayalı farklı bir modeldir.”
Yeniden düzenlenmiş yasa tasarısını hazırlayan Lig Partisi senatörü Giulia Bongiorno, yasanın koruma önlemlerini zayıflattığı yönündeki iddiaları reddetti. Ünlü bir savunma avukatı olan Bongiorno, uzmanların alt meclis tarafından onaylanan metin hakkında ciddi endişeler dile getirdiğini ve kendisinin muhalefet partileriyle yeni bir uzlaşma metni üzerinde çalışmaya çalıştığını söyledi. “Yasaya yönelik bazı itirazlar tamamen temelsiz varsayımlara dayanıyor” dedi.
Bongiorno, hazırladığı taslağın korumaları genişlettiğini savunarak, ispat yükünün tersine çevrilmediğini, açık bir itirazın gerekli olmadığını ve bir kadının iradesini ifade edemediği her durumda suçun var olacağını söyledi. “Bu, kadının iradesini yargıcın değerlendirmesinin merkezine yerleştiriyor ancak belirsiz ifadelerden kaçınıyor” dedi ve cezaların da artırıldığını ekledi.
Hükümetin kadınlar için “çok şey” yaptığını belirten Bongiorno, işgücü vergilerinin düşürülmesini, ebeveyn iznini ve çalışan anneleri işe almaya yönelik teşvikleri, ayrıca cinsiyete dayalı şiddet vakalarında soruşturma ve yargılama süreçlerini hızlandırmaya yönelik girişimleri örnek gösterdi. Bongiorno, “Hâlâ ciddi bir kültürel sorun var” dedi. Cinsiyete dayalı şiddetle ilgili tartışmalar, önde gelen politikacıların oğullarının karıştığı yüksek profilli davalarla daha da keskinleşti. 2023 yılında üniversite öğrencisi Giulia Cecchettin’in öldürülmesi, ülke çapında protestolara yol açtı ve cinsel eğitimin güçlendirilmesi yönündeki çağrıları yeniden gündeme getirdi.
Son dönemde birçok Avrupa ülkesinde rıza temelli yasaların yürürlüğe girmesinin ardından İtalya, yasalarını modernize etme yönünde baskı altında kaldı. Gözden geçirilmiş yasa tasarısı şu anda Senato’da görüşülmekte olup, milletvekillerinin 8 Nisan’da tasarıyı tartışması ve oylaması planlanıyor. Tasarı parlamentoya yaklaşırken, göstericiler baskıyı sürdürme sözü verdiler.
Gece çöktüğünde ve protestocular Circus Maximus’tan uzaklaşırken, “Ataerkilliği ortadan kaldırın” yazılı pankartlar yağmurda hâlâ dalgalanıyordu; bu, yasadaki tek bir kelimeyi konu alan mücadelenin, modern İtalya’da iktidar ve adalet üzerine çok daha büyük bir tartışmaya dönüştüğünü hatırlatıyordu.
Umay Uçaner Gözüsarı