Yeni bir araştırmaya göre, aşırı sıcaklar tehlikeli derecede zorlaştırdığı günlerin sayısı son 75 yılda dünya genelinde iki katına çıktı.
Bilim insanları, ortalama olarak 65 yaş ve üstü kişilerin yılda bir ay boyunca aşırı sıcakların rutin aktivitelerini engellediğini belirledi. Araştırmacılar, Asya, Afrika, Avustralya ve Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinin yaşlılar için yaşanmaz hâle geldiğini söyledi. Genç yetişkinler de iklim kaynaklı aşırı sıcaklıklar nedeniyle yılda 50 saat yaşam sürelerini kaybediyor.
Salı günü Environmental Research: Health dergisinde yayımlanan hakemli makaleye göre, küresel nüfusun üçte birinden fazlası, sıcaklığın günlük yaşamı ciddi şekilde etkilediği bölgelerde yaşıyor.
Önceki araştırmalar aşırı sıcaklığın insan sağlığı üzerindeki etkisini göstermiş olsa da yeni çalışmanın yazarları, yükselen sıcaklıkların günlük yaşam üzerindeki sonuçlarını belgeleyen ilk çalışma olduğunu belirtti.
“Aşırı sıcaklıklar sadece hayatta kalma veya fiziksel olarak zorlayıcı işlerde çalışma yeteneğimizi değil, aynı zamanda basit, hafif, günlük işleri yapma yeteneğimizi de etkiliyor,” diyor çevre odaklı kâr amacı gütmeyen kuruluş Nature Conservancy’de iklim bilimcisi ve makalenin baş yazarı Luke Parsons.
Araştırmacılar, 1950’den 2024’e kadar olan ısı ve nem kayıtlarını analiz ettiler. Her ülkenin sağlık ve yaşam standartlarını ölçen Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Endeksi’ni, yükselen sıcaklıklara karşı savunmasızlığın bir göstergesi olarak kullandılar. Farklı yaş grupları üzerindeki ısı etkilerine dair fizyolojik bir model geliştiren bilim insanları, insanların gölgede dış ortam sıcaklıklarına maruz kaldıklarında görevlerini yerine getiremeyecekleri kadar sıcak hale geldiği zamanı belirlediler.
Örneğin Katar’da, aşırı sıcaklıklar nedeniyle yaşlı yetişkinlerin yılın üçte birinde rutin aktivitelerine katılmaları riskli hale geliyor. Hatta bu ülkede 18-40 yaş arası kişiler bile yılda 800 saatten fazla veya zamanlarının yüzde 10’unda günlük işlerini kısıtlamak zorunda kalıyor.
Makaleye göre, bu bölgeler, Avrupa, Güney Amerika’nın güneyi, Güney Avustralya ve Asya ile Afrika’nın bazı bölgeleriyle birlikte, 1995’ten bu yana günlük hayata getirilen kısıtlamalarda en büyük artışları gördü.
Küresel sıcaklıklar 2024 yılında rekor seviyeye ulaştı; bu, yıllık bazda ısınmanın ilk kez 1,5 santigrat derecenin üzerine çıktığı bir yıl oldu. Uzmanlar, “Bu çalışma bize potansiyel olarak 1,5 derece daha sıcak bir dünyanın nasıl görüneceğine dair gerçekten kasvetli ve talihsiz bir bakış açısı sunuyor” diyor.
Umay Uçaner Gözüsarı