WhatsApp, Rusya’da tamamen engellenmeye çalışıldığını açıkladı. Şirket, bu adımın ülkedeki 100 milyondan fazla kullanıcıyı “devlete ait bir gözetim uygulamasına” yönlendirmeyi amaçladığını savundu.
Karar, Kremlin’in son yıllarda mesajlaşma uygulamaları üzerindeki baskıyı artırdığı bir dönemde geldi. Rus düzenleyiciler kısa süre önce Telegram’a erişimi de güvenlik gerekçesiyle daha da kısıtlamıştı. Ülkede Telegram’ın da WhatsApp kadar yaygın olduğu tahmin ediliyor.
“Geriye gidiş”
WhatsApp yaptığı açıklamada, “100 milyondan fazla insanı özel ve güvenli iletişimden izole etmeye çalışmak geriye doğru atılmış bir adımdır ve bu durum Rusya’daki insanların güvenliğini azaltır” ifadelerini kullandı. Şirket, kullanıcıların bağlantıda kalması için elinden geleni yapmaya devam edeceğini belirtti.
Rusya’nın iletişim denetim kurumu Roskomnadzor, WhatsApp’a yerel yasalara uyum sağlaması için daha önce defalarca uyarıda bulunmuştu. Devlete ait Tass ajansı, uygulamanın 2026 yılında kalıcı olarak engellenmesinin beklendiğini duyurdu.
Rus yetkililerden Andrei Svintsov ise Meta’nın 2022 yılında “aşırılık yanlısı örgüt” ilan edildiğini hatırlatarak bu tür sert önlemlerin “kesinlikle haklı” olduğunu söyledi. Bu kararın ardından Meta’ya ait Instagram ve Facebook Rusya’da yasaklanmış, uygulamalara yalnızca VPN aracılığıyla erişim mümkün hale gelmişti.
“Süper uygulama” hamlesi: Max
Moskova yönetimi, kullanıcıları “Max” adlı devlet destekli iletişim platformuna yönlendirmek için kapsamlı bir politika izliyor. Çin’deki WeChat benzeri bir “süper uygulama” olarak tanıtılan Max; mesajlaşma, kamu hizmetleri ve çeşitli dijital işlemleri tek çatı altında topluyor. Ancak uygulamanın uçtan uca şifreleme sunmaması, mahremiyet tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
2025’ten bu yana Max uygulamasının ülkede satılan tüm yeni cihazlara önceden yüklenmesi zorunlu hale getirildi. Kamu çalışanları, öğretmenler ve öğrenciler de platformu kullanmakla yükümlü kılındı.
Telegram’dan tepki
Telegram’ın Rus asıllı CEO’su Pavel Durov, devletin Telegram’a erişimi kısıtlayarak halkı kendi uygulamasına yönlendirmeye çalıştığını söyledi. Durov, bunun gözetim ve siyasi sansür amacı taşıdığını öne sürdü.
Benzer bir girişimin İran’da da denendiğini hatırlatan Durov, Telegram’ın yasaklanmasına rağmen kullanıcıların çeşitli yöntemlerle erişim sağlamaya devam ettiğini belirtti. “Vatandaşların özgürlüğünü kısıtlamak hiçbir zaman doğru cevap değildir” ifadelerini kullandı.
Rusya’nın WhatsApp ve Telegram’a yönelik hamleleri, ülkede dijital alan üzerindeki kontrolün daha da sıkılaşacağına işaret ediyor. 2026’ya doğru ilerlerken, Kremlin’in mesajlaşma uygulamaları üzerinden yürüttüğü güç mücadelesi hem teknoloji şirketleri hem de milyonlarca kullanıcı açısından kritik bir döneme giriyor.
Editör