Senegal’in Goree Adası’ndaki Mariama Ba Mükemmeliyet Okulu, kız öğrencileri akademik başarıya ve liderliğe hazırlarken ülkedeki geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine meydan okuyor. Devlet tarafından tamamen finanse edilen okul, her yıl yalnızca 35 öğrenciyi kabul ediyor.
Senegal’in başkenti Dakar’ın açıklarında bulunan Goree Adası, ülkenin kız öğrenciler için kurulan ilk seçkin yatılı okuluna ev sahipliği yapıyor. Mariama Ba Mükemmeliyet Okulu, kız çocuklarının yalnızca eğitim almasını değil, toplumsal hayatta kendilerine biçilen rollerin dışına çıkmasını da teşvik ediyor.
1985 yılında kurulan okul, adını Senegal’in tanınmış kadın yazarlarından Mariama Ba’dan alıyor. Ba, eserlerinde kadınların geleneksel beklentiler ile modern yaşam arasındaki mücadelesini ele aldı ve çok eşlilik ile ataerkil toplumsal yapıyı eleştirdi.
Okul her yıl yalnızca 35 öğrenciyi kabul ediyor. Öğrencilerin eğitim, yatılılık ve diğer temel giderleri devlet tarafından karşılanıyor. Okulun mezuniyet oranı ise yüzde 100 olarak belirtiliyor.
Çekingen bir öğrenciden öğrenci konseyi başkanına
Okulun öğrenciler üzerindeki etkisini gösteren örneklerden biri Ndeye Awa Diop’un hikâyesi.
Senegal’in kırsal kesiminde büyüyen Diop, 12 yaşında okula kabul edildiğinde son derece çekingen olduğunu anlatıyor. Sınıfta söz almakta zorlanan ve ailesinden ilk kez uzun süre ayrı kalan Diop, zamanla okul arkadaşlarının desteğiyle kendine güven kazandı.
19 yaşına geldiğinde öğrenci konseyi başkanlığına seçilen Diop, okulun kendisine liderlik becerileri kazandırdığını söylüyor.
Bu dönüşüm, okulun yalnızca akademik eğitim vermekle kalmadığını, öğrencilerin kendilerini ifade etmelerini ve karar alma süreçlerinde aktif rol üstlenmelerini hedeflediğini gösteriyor.
Eğitimde ilerleme var ancak eşitsizlik sürüyor
Senegal, kız çocuklarının eğitime erişimi konusunda son yıllarda önemli ilerleme kaydetti. İlkokul çağındaki kız çocuklarının büyük çoğunluğu eğitim sistemine dahil olurken, kızların okula devam oranı bazı alanlarda erkeklerin üzerine çıkıyor.
Sorun ise eğitim hayatının ilerleyen aşamalarında belirginleşiyor. Ülkede kız çocuklarının yüzde 20’sinden azı lise eğitimini tamamlayabiliyor. Ekonomik sıkıntılar yaşandığında ailelerin erkek çocuklarının eğitimini önceliklendirmesi, kız çocuklarının okuldan ayrılma ihtimalini artırıyor.
Erken yaşta evlilik ve çocuk sahibi olma da kızların eğitim hayatını kesintiye uğratan faktörler arasında yer alıyor. Regl dönemlerinde okula devam edememe de özellikle bazı bölgelerde kız öğrencilerin eğitimini etkileyen sorunlardan biri.
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu uzmanlarına göre Senegal’de temel mesele artık kız çocuklarının okula erişiminden çok, ortaöğretimi tamamlamaları ve eğitim sonrasında iş hayatına geçebilmeleri.
Okulun başarısı daha geniş bir değişimin parçası
Senegal’de kadınların kamusal hayattaki konumunu güçlendirmeye yönelik yasal düzenlemeler de bulunuyor. Siyasi partilerin aday listelerinde kadınlara eşit temsil sağlayan düzenlemeler, ülkedeki toplumsal dönüşümün önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Mariama Ba Okulu ise bu dönüşümün daha küçük ancak etkili bir alanını temsil ediyor. Her yıl yalnızca 35 öğrencinin kabul edilmesi nedeniyle okulun etkisi ülke genelindeki kız çocuklarına doğrudan ulaşamıyor.
Buna rağmen okul, eğitim yoluyla kadınların özgüven kazanmasının ve liderlik becerileri geliştirmesinin toplumsal normların değişmesinde nasıl rol oynayabileceğini gösteriyor.
Goree Adası’ndaki okulun hikâyesi, Senegal’de kız çocuklarının eğitim hakkı konusunda önemli bir mesafe alındığını ancak eşitliğin yalnızca okula erişimle sağlanamayacağını da ortaya koyuyor. Eğitim hayatını tamamlamak, ekonomik bağımsızlığa ulaşmak ve karar alma mekanizmalarında yer almak, ülkedeki kız çocukları için hâlâ aşılması gereken temel eşikler arasında bulunuyor.
Editör