İspanya’nın en büyük finans kuruluşlarından BBVA, ülkenin yakın tarihindeki en çarpıcı kurumsal casusluk soruşturmalarından biri nedeniyle sanık sandalyesine oturmaya hazırlanıyor. İspanya Ulusal Mahkemesi, bankanın yanı sıra eski yönetim kurulu başkanı Francisco González ve çok sayıda sanık hakkında yargılama yapılmasına karar verdi.
Davanın merkezinde, yıllarca İspanyol polis teşkilatında görev yapan ve daha sonra ülkenin siyaset, iş dünyası ve güvenlik bürokrasisini sarsan skandalların baş aktörlerinden biri haline gelen eski polis komiseri José Manuel Villarejo bulunuyor.
BBVA’nın, Villarejo bağlantılı özel istihbarat şirketi Cenyt ile çalışarak siyasetçiler, gazeteciler ve iş insanları hakkında yasa dışı bilgi topladığı, takip ve gözetim faaliyetleri yürüttüğü iddia ediliyor.
Soruşturma 2019’dan bu yana sürüyor
BBVA hakkındaki soruşturma Temmuz 2019’da başladı. İddialara göre banka, Villarejo’nun yönettiği özel araştırma ve istihbarat ağıyla çalıştı. Savcılık makamlarının üzerinde durduğu temel soru ise bu hizmetlerin sıradan bir kurumsal güvenlik faaliyeti olup olmadığı değil, yasa dışı casusluk yöntemlerine başvurulup vurulmadığı.
İspanya Ulusal Mahkemesi, elde edilen delillerin yargılama yapılması için yeterli olduğuna hükmetti. BBVA’nın rüşvet ile sırların hukuka aykırı biçimde elde edilmesi ve ifşa edilmesine ilişkin suçlamalarla yargılanması bekleniyor.
Eski başkan Francisco González de sanık sandalyesinde
BBVA’yı 2000 ile 2018 yılları arasında yöneten Francisco González, davanın en dikkat çeken isimlerinden biri.
González hakkında rüşvet, sırların ifşası, suç örgütüne üyelik, kötü yönetim ve belgede sahtecilik dahil çeşitli suçlamalar bulunuyor. Eski BBVA yöneticilerinin de aralarında yer aldığı diğer sanıklar hakkında benzer iddialar gündemde.
González ise kendisine yöneltilen suçlamaları reddediyor.
Villarejo kim ve neden bu kadar önemli?
Davanın boyutunu anlamak için José Manuel Villarejo’nun İspanya’daki konumuna bakmak gerekiyor. Eski polis komiseri, yıllar boyunca siyasi çevreler, büyük şirketler, iş insanları ve medya dünyasıyla bağlantılı çok sayıda tartışmalı operasyonun merkezinde yer aldı.
Villarejo bağlantılı Cenyt şirketinin, güçlü müşteriler adına hassas bilgiler topladığı ve yasa dışı yöntemler kullandığı iddiaları uzun süredir İspanya kamuoyunun gündeminde. Şirketin faaliyetleri hakkındaki soruşturmalar, yalnızca BBVA’yı değil ülkenin büyük kurumsal yapılarından bazılarını da tartışmaların içine çekti.
BBVA ise geçmişte Villarejo ile bağlantılı bir iş istihbaratı grubundan hizmet aldığını kabul etti. Buna karşılık banka, yasa dışı casusluk yaptığına veya kurumsal cezai sorumluluk taşıdığına ilişkin yeterli kanıt bulunmadığını savunuyor.
Savcılığın talebi oldukça ağır
Davada talep edilen cezalar, dosyanın büyüklüğünü ortaya koyuyor. İspanya Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı’nın BBVA için yaklaşık 181 milyon avroluk para cezası istediği bildiriliyor.
Francisco González açısından ise suçlamaların toplamı üzerinden son derece yüksek bir hapis cezası talebi gündemde. Savcılığın talebi 173 yıla kadar çıkarken, İspanyol hukukundaki fiilî infaz sınırları nedeniyle böyle bir mahkûmiyet halinde gerçek ceza süresi çok daha düşük olacak.
Bir bankadan daha büyük bir dava
BBVA dosyası, yalnızca bir finans kuruluşunun geçmişte aldığı hizmetlerin hukuka uygun olup olmadığını sorgulamıyor. Dava aynı zamanda özel şirketler, eski güvenlik görevlileri, siyasi nüfuz, kişisel veriler ve kurumsal güç arasındaki sınırların nasıl aşılabildiğine ilişkin daha geniş bir tartışmayı gündeme taşıyor.
İspanya’nın ikinci büyük bankasının tüzel kişilik olarak yargılanacak olması, davayı Avrupa finans dünyası açısından da dikkatle izlenen bir sürece dönüştürüyor.
Mahkeme sürecinin sonunda yalnızca bireysel sorumlulukların değil, büyük şirketlerin yasa dışı istihbarat faaliyetleri karşısındaki kurumsal sorumluluğunun da yeniden tartışılması bekleniyor. BBVA açısından ise yıllardır süren Villarejo dosyası artık soruşturma aşamasından çıkıyor ve doğrudan mahkeme salonuna taşınıyor.
Editör