Avrupa Birliği Adalet Divanı (AB), Rus devlet televizyonu RT’nin (Rusya Today) içeriklerinin dağıtımına ilişkin AB yasağının, kâr amacı güden veya dağıtılan içeriğe bakılmaksızın, bu tür materyallere ücretsiz erişim sağlayan ticari olmayan web siteleri için de geçerli olduğuna karar verdi.
Dava, AB Adalet Divanı’na (ABAD), RT’nin Almanca servisi tarafından üretilen videoları herkese açık bir web sitesi üzerinden defalarca yayınlamakla suçlanan üç kişi hakkındaki ceza yargılamasını yürüten bir Alman mahkemesi tarafından sevk edildi.
Alman mahkemesi, yalnızca kullanıcı bağışlarıyla finanse edilen ücretsiz bir web sitesinin yöneticilerinin, AB yaptırım rejimi kapsamında “operatör” (işletmeci) sayılıp sayılamayacağı konusunda açıklık getirilmesini istedi.
ABAD, yaptırımların uygulanıp uygulanmayacağını belirlerken bir faaliyetin ticari nitelikte olup olmamasının önemsiz olduğu sonucuna vardı. Karara göre “operatör” terimi, bu işten mali bir kazanç elde edip etmediklerine bakılmaksızın, yasaklı içeriğe doğrudan veya dolaylı olarak erişim sağlayan her türlü kişi veya kuruluşu kapsıyor.
Radio Free Europe/Radio Liberty’nin haberine göre mahkeme, yayının ne ölçeğinin ne de süresinin kısıtlamaların uygulanmasını etkilemediğini belirtti.
Hakimler, Rus devlet propagandasının yayılmasını önlemek ve Avrupa Birliği içinde kamu düzenini ve güvenliğini korumak olan AB yaptırım rejiminin amacına ulaşabilmesi için bu tür geniş bir yorumun gerekli olduğunu ifade etti.
Yayın kuruluşuna göre Avrupa Birliği, Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgaline tepki olarak uygulanan yaptırımların bir parçası olarak, Mart 2022’de RT ve diğer birkaç Rus devlet kontrolündeki medya kuruluşunun yayın yapmasını ve dağıtılmasını yasaklamıştı.
Xenia Fedorova ve Fransa’daki Oturum İzni Tartışması
Bu karar, Avrupa genelinde RT ve eski yöneticilerine yönelik incelemelerin devam ettiği bir döneme denk geliyor. Le Monde’un haberine göre Fransa’da yetkililer, Rus vatandaşı, RT Fransa’nın eski başkanı ve şu anda Bolloré grubuyla ilişkili medya kuruluşlarında köşe yazarı olan Xenia Fedorova’ya 2024 yılında 10 yıllık oturum izni verilmesi kararıyla ilgili yeniden sorularla karşı karşıya kaldı.
Fedorova, RT’nin genel yayın yönetmeni ve Rusya lideri Vladimir Putin’in yakın müttefiki olan Margarita Simonyan tarafından Moskova’dan görevlendirildikten sonra, RT Fransa’yı kurmak üzere 2017 yılında Fransa’ya taşınmıştı. Yayın kuruluşunun Fransa’daki operasyonlarını yönetebilmesi için, yüksek nitelikli yabancı profesyonellere yönelik bir kategori olan “yetenek pasaportu” oturum izni almıştı.
Fransa’ya gelişi kısa sürede siyasi dikkatleri üzerine çekti. Yetenek vizesi programı kapsamında basın akreditasyonu aldıktan kısa bir süre sonra Fedorova, Versay Sarayı’nda Putin ile düzenlenen ortak basın toplantısında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a bir soru yönelterek, Macron’un seçim kampanyası merkezine girişinin engellenmesinden şikayet etmişti.
2024 yılında Fedorova, Fransa’nın kamu düzenine tehdit oluşturabileceği düşünülen yabancı uyruklulara yönelik kuralları sıkılaştırmasına rağmen oturum iznini yenilemek için başvurdu. Le Monde’a göre, Fransız yetkililer o yıl kamu güvenliği gerekçesiyle 4.600’den fazla oturum başvurusunu reddetti ve 2.255 oturum iznini iptal etti. Buna rağmen Fedorova 10 yıllık oturum kartı aldı.
Mart 2025’te bu iznin varlığını ortaya çıkaran medya raporlarının ardından, Paris Polis Teşkilatı kurum içi inceleme prosedürleri başlattı. Ancak Le Monde’a göre, karar hakkında henüz kapsamlı bir resmi inceleme başlatılmadı.
Bu yılın başlarında Financial Times, Rus propagandacı ve Russia Today’in (RT) başkanı olan Margarita Simonyan’ı 2025 yılının en etkili isimleri arasında göstererek yayının “Liderler” kategorisine yerleştirdi.
Yazıda yer alan profilde, Rus asıllı Amerikalı gazeteci Julia Ioffe, Simonyan’ı Kremlin’in en sadık iletişimcilerinden biri olarak tanımladı ve ondan “en amansız sadakate sahip haberci” ve “propagandanın Valkür’ü” olarak bahsetti.
Umay Uçaner Gözüsarı