Trump ile ittifak kuran multi-milyarderlerin etkisi altına giren ABD medyası giderek artıyor. Uzmanlar, demokrasinin aşınması konusunda uyarıda bulunuyor.
CBS, Washington Post ya da Los Angeles Times gibi köklü ve bir zamanlar saygın medya kuruluşları giderek Trump’a daha dostane ya da daha az eleştirel haberler yapıyor. Bunun sebebi de bu kuruluşların milyarder sahiplerinin Trump ile daha iyi geçinmek istemesi. diyor New Yorklu gazetecilik araştırmacısı Jay Rose,. “ABD’de gazetecilik ortamı tamamen değişti. Burada demokrasinin gerilemesine tanık oluyoruz – ve medyaya olanlar da bunun bir parçası” ifadelerini kullandı.
Dünyanın en zengin adamlarından bazıları, Amerika’nın önde gelen medya kuruluşlarının kontrolünü yavaş yavaş ele geçiriyor. Televizyon kanallarını ve sosyal ağları satın alıyorlar. Ve bunların çoğu Trump’ın müttefikleri. Amerika Birleşik Devletleri’nde diğer otokrat liderlerin izlediği stratejiye benzer bir yol izleniyor.
Elon Musk, 2022 sonbaharında Twitter’ı satın aldığından bu yana platformu sadece X olarak yeniden adlandırmakla kalmadı, aynı zamanda köklü bir şekilde yeniden tasarladı. Twitter, aşırı sağcı hesapların engelini kaldırdı, Musk’ı eleştirenleri engelledi – ve kendisi de defalarca Trump yanlısı paylaşımlar yapan patronunu kayırdı. Bilimsel araştırmalar, Musk ve diğer sağcı yorumcuların paylaşımlarının daha fazla görünürlük kazandığını ortaya koydu: özellikle de Temmuz 2024’te Trump’a yönelik suikast girişiminin ardından, Musk’ın açıkça Trump destekçisi olduğunu ifade etmesiyle. Ayrıca X algoritmasının siyasi eğilimleri sağa kaydırdığı da ortaya çıktı.
Jeff Bezos, 2024 başkanlık seçimlerinden kısa bir süre önce, “Washington Post” gazetesine Trump’ın rakibi Kamala Harris’i destekleyen bir yazı yayınlamasını yasakladı – tıpkı kısa bir süre önce Patrick Soon-Shiong’un “Los Angeles Times” gazetesinde yaptığı gibi. Trump’ın göreve başlama töreninde Musk ve diğer teknoloji devleriyle birlikte Trump’ın arkasında duran Bezos, “Post”a görüş sayfalarını temelden yeniden düzenleyip bundan böyle “kişisel özgürlükler ve serbest piyasalar”a odaklanacağını bildirdi. On binlerce kullanıcı aboneliklerini iptal etti; Şubat ayında “Post”, bir tasarruf programı kapsamında yaklaşık 300 gazeteciyi işten çıkardı.
Oracle’ın kurucu ortağı ve Trump’ın uzun süredir müttefiki olan Larry Ellison, Ocak ayında kurduğu TikTokUSDS ortak girişimi aracılığıyla TikTok’un ABD’deki iş kolunun yüzde 45’ini satın aldı. Artık bu girişim, yaklaşık 200 milyon ABD’li kullanıcının hangi TikTok içeriklerini görebileceğine – ve hangilerini göremeyeceğine – karar veriyor. Anlaşma, Trump yönetiminin yardımıyla gerçekleştirildi.
Oğlu David Ellison, babasının desteğiyle 2025 yazında şirketi Skydance aracılığıyla, CBS televizyon kanalının işletmecisi olan Paramount medya grubunu satın aldı. Bundan kısa bir süre önce Paramount, Başkan Trump’ın seçim rakibi Kamala Harris ile yapılan bir röportaj nedeniyle CBS’yi dava etmesinin ardından Trump’a 16 milyon dolar ödemişti. Bunun üzerine Trump tarafından atanan Medya Otoritesi FCC Başkanı Brendan Carr, anlaşmayı onayladı. Trump, devralmanın ardından Ellison ailesi hakkında “Onlar benim hayranlarım, destekçilerim” dedi ve “Doğru olanı yapacaklar” diye ekledi. Kısa süre sonra David Ellison, muhafazakâr yorumcu Bari Weiss’ı yeni CBS News genel yayın yönetmeni olarak atadı – oysa Weiss’ın televizyon deneyimi neredeyse hiç yoktu. Medya araştırmacısı Rosen, SPIEGEL’e “O, CBS News’in ‘politikasını’ uyarlamak için işe alındı” diyor. Aralık ayında Weiss, Trump yönetimi tarafından El Salvador’daki yüksek güvenlikli bir hapishaneye sınır dışı edilen ve işkence ve cinsel istismara maruz kaldıklarını anlatan göçmenlerle ilgili bir haberin yayınlanmasını yasakladı. Raporun bazı bölümleri sızdırılıp internette yayınlandıktan sonra, CBS Ocak ayında raporu bazı değişikliklerle yayınladı.
David Ellison’ın Paramount Skydance şirketi, Trump’ın desteğiyle, Trump’ın nefret ettiği haber kanalı CNN’i ve diğer televizyon kanallarını işleten Warner Bros. Discovery holdingi için yapılan teklif savaşını kazandı. “Wall Street Journal”a göre Ellison, Beyaz Saray’a CNN’i kökten yeniden yapılandıracağına söz vermiş. Ellison bunu yalanladı ve geçen hafta CNN’in editoryal bağımsızlığının korunacağını vurguladı. Uzmanlar ise bundan şüpheli. New Yorklu araştırmacı Rosen, Trump’ın gelecekteki sahiplerden “CNN’i zayıflatmalarını” beklediğini söylüyor.
Trump bunun dışında kendisine karşı çıkan medya kuruluşlarına da baskı uyguluyor; haberleri nedeniyle BBC, ABD’li ABC kanalı ve New York Times gibi kuruluşları dava etti. Kamu yayıncılığına ayrılan bütçeyi önemli ölçüde kısma kararı aldı; bu karar, kırsal bölgelerde kalan son yerel haber kaynağı olan yüzlerce radyo istasyonunu da etkiliyor.
Trump, kimse müdahale etmeden gazetecileri defalarca “domuz”, ‘pislik’ veya “iğrenç insan” olarak aşağıladı. Ve en üst düzey medya denetçisi Carr, devam eden İran savaşında, televizyon kanallarına, kendisinin “yalan haber” olarak nitelendirdiği haberleri yaymaları halinde lisanslarının iptal edileceği tehdidinde bulunuyor.
Umay Uçaner Gözüsarı