Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinin üzerinden dört yıl geçti. Savaş beşinci yılına girerken cephede silahlar susmadı, masadaki müzakereler ise hâlâ temel konularda tıkalı. ABD öncülüğünde yürütülen son diplomatik girişimler insani ve teknik bazı başlıklarda ilerleme sağlasa da, toprak meselesi çözülmüş değil.
Moskova, Donbas’ın tamamının Ukrayna tarafından bırakılmasını istiyor. Kiev ise egemen sınırlarının tartışmaya açılmasını reddediyor.
Peki Avrupa kamuoyu bu noktada nerede duruyor?
Avrupa ikiye bölünmüş görünüyor
YouGov’un yeni araştırmasına göre Batı Avrupa ülkelerinde Ukrayna’nın savaşı kazanmasına verilen destek ülkeden ülkeye ciddi farklılık gösteriyor.
Danimarka’da halkın yüzde 79’u Ukrayna’nın Rus işgalini yenmesini “çok” ya da “oldukça” önemsediğini söylüyor. İngiltere’de bu oran yüzde 70. Almanya’da ise yüzde 51.
Fransa (yüzde 45), İspanya (yüzde 44) ve özellikle İtalya’da (yüzde 32) ise Ukrayna’nın kesin bir askeri zafer kazanmasını önemseyenlerin oranı daha düşük.
Bu tablo, savaşın nasıl bitmesi gerektiğine dair beklentilere de yansıyor.
Danimarka ve İngiltere’de halkın yaklaşık yarısı, Rusya tamamen çekilene kadar Batı’nın Ukrayna’ya desteği sürdürmesini istiyor. Bu, savaşın uzaması pahasına da olsa geçerli.
Fransa, Almanya ve İspanya’da ise daha fazla kişi müzakere edilmiş bir barışı tercih ediyor. İtalya’da bu oran yüzde 56’ya kadar çıkıyor ancak bu, toprak tavizi içeren bir barışın memnuniyetle karşılanacağı anlamına gelmiyor. Araştırmaya katılan ülkelerin tamamında çoğunluk, Rusya’nın Ukrayna topraklarının bir kısmını elinde tutacağı bir anlaşmadan “olumsuz” etkileneceğini söylüyor.
Barış olsa bile kaygı bitmiyor
Ankete göre birçok Avrupalı, olası bir barış anlaşmasının kalıcı olmayacağını düşünüyor.
İngiltere’de katılımcıların yüzde 68’i, Danimarka’da yüzde 65’i Rusya’nın 10 yıl içinde Ukrayna’ya yeniden saldırmasının “olası” olduğunu düşünüyor.
Benzer şekilde İngiltere’de yüzde 62, Danimarka’da yüzde 57 oranında katılımcı, Moskova’nın başka bir Avrupa ülkesine saldırabileceğine inanıyor.
Uzmanlar, coğrafi konumları ve Sovyet geçmişleri nedeniyle Baltık ülkelerini ve Ukrayna’nın komşusu Moldova’yı riskli bölgeler arasında gösteriyor. Özellikle Transdinyester’deki Rus askeri varlığı dikkat çekiyor.
Barış gücü fikrine destek var
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, olası bir anlaşma halinde Batılı barış gücü askerlerinin Ukrayna’da konuşlandırılmasını istiyor.
Danimarka’da halkın yüzde 66’sı, İngiltere’de yüzde 62’si bu fikri destekliyor. Fransa’da yüzde 48, Almanya’da yüzde 44 oranında destek var. İtalya ise yüzde 35 ile en düşük destek oranına sahip ülke.
Avrupa yorgun ama kaygılı
Dört yılın ardından Avrupa’da iki temel duygu öne çıkıyor: savaş yorgunluğu ve güvenlik endişesi.
Bazı ülkelerde “ne pahasına olursa olsun zafer” yaklaşımı sürerken, bazı toplumlarda “kan dursun ama bedeli ağır olabilir” düşüncesi güç kazanmış durumda.
Ancak bir noktada ortaklık var: Rusya’nın toprak kazanımıyla sonuçlanacak bir barış, geniş bir kesim için huzur getirmeyecek çünkü asıl soru şu: Bu bir son mu olur, yoksa sadece bir ara mı?