1945’ten bu yana Avrupa’nın en ölümcül savaşı

Tahmini 500 bin kişinin öldüğü Rusya-Ukrayna savaşı 1945’ten bu yana Avrupa’nın en ölümcül savaşı olarak kayıtlara geçti.

Vladimir Putin’in 24 Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgal etme kararı almasından dört yıl sonraki yaklaşık bilanço hem askeri hem de sivil olmak üzere 500 bin ila 600 bin arasında ölüm oldu. II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’daki en kanlı ve ölümcül savaş oldu ve Yugoslavya’daki savaşları bile geride bıraktı. Washington merkezli, güvenlik konularında uzmanlaşmış bir düşünce kuruluşu olan Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) hesaplamalarına göre, savaşta sakat kalanlar da dahil edilirse, toplam sayı 2 milyona yaklaşıyor. 

Birleşmiş Milletler’in Şubat ortasında yayınladığı bir rapora göre 24 Şubat 2022’den bu yana Ukrayna’da kanıtlanmış ve kimliği belirlenmiş sivil kurban sayısı 53 bin 006’ya ulaşmış olup, bunların 15 bin 954’ü ölümle sonuçlandı. Kiev’e göre, bu kurbanlardan 22 bini 2022 baharında Rus ordusunun Mariupol’ü üç ay boyunca kuşatması sırasında öldürüldü. Ancak bu rakam doğrulanamıyor çünkü Mariupol işgal altında ve Rus yetkililer katliamın boyutunu gizlemeye çalışıyor.

Öte yandan, Rusya Dışişleri Bakanlığı Aralık 2025’te, Moskova’nın Ukrayna’yı işgali için kullandığı “özel askeri operasyon” teriminin başlangıcından bu yana 7 bin 254 Rus sivilin öldüğünü açıkladı. Bu sayı da bağımsız olarak doğrulanamıyor.

Enformasyon cephesinde de yürütülen bu yüksek yoğunluklu çatışmada, her iki taraf da kendi kayıplarını küçümserken, rakiplerinin moralini bozmak için kayıplarını abartıyor. Çatışmanın en ölümcül silahları olan insansız hava araçları (İHA’lar), bu savaş sisini kısmen dağıttı. İHA kameraları, genellikle saldırıları koordine eden ve araziyi keşfeden diğer İHA’ların gözetimi altında, hedefleri vurulana kadar filme alıyor. Yaklaşık iki yıldır, cephe hattının her iki tarafındaki insan kayıplarının yüzde 80 ila yüzde 90’ı İHA saldırılarından kaynaklanıyor.

Ukrayna tarafında, her kamera gerçek zamanlı olarak Ukrayna Silahlı Kuvvetleri tarafından geliştirilen merkezi bir savaş alanı yönetim yazılımı olan Delta’ya bağlı. Her vuruş Delta’da kaydediliyor ve bu da düşmanların etkisiz hale getirildiğine dair görsel kanıt sağlıyor. Ayrıca, Ukraynalı askerler vuruşlarını kaydetmeye teşvik ediliyor, çünkü görsel olarak doğrulanan her başarı bir ödül sisteminde puan kazandırıyor. Bu puanlar daha sonra silahlara dönüştürüyor.

İşgalin ilk yılında şüpheli ve doğrulanması güç olan Rus askeri kayıplarına ilişkin Ukrayna genelkurmay başkanlığının hesaplamaları (24 Şubat itibarıyla 1 milyon 260 bin 500 ölü ve iyileşmesi mümkün olmayan yaralı), savaş alanındaki kameralar sayesinde 2024’ten itibaren kademeli olarak güvenilir hale geldi. Yabancı genelkurmay başkanlıkları ve uzmanlar artık bunu ciddiye alıyor.

Aynı şey Rus genelkurmay başkanlığının Ukrayna kayıplarına ilişkin hesaplamaları için ise söylenemez. Rus ordusunun Ukrayna’nınkinden daha kapsamlı olmasa bile, en az onun kadar geniş bir insansız hava aracı ve sensör cephaneliğine sahip olmasına rağmen, bu onların metodolojisini değiştirmedi. 21 Eylül 2022’de, dört yıl boyunca yayınlanan ve kümülatif Rus kayıpları için bir rakam (5 bin 937 ölü) veren tek bültende, Rus ordusu şişirilmiş bir rakam olan 61 bin 207 Ukraynalı ölü bildirdi; bu oran gerçek rakamın 10 katından fazla. Bir ordunun taarruz operasyonlarında genellikle rakibinden üç kat daha fazla kayıp verdiğini göz önünde bulundurulursa, bu rakam daha da absürt hâle geliyor.

Ukraynalı ekonomist Maksym Skubenko, Kremlin’in Rus askeri kayıplarını gizleyememesini “bürokratik şizofreni” olarak nitelendirdi. Şunları ekledi: “[Rus] devleti genelkurmaydan gelen operasyonel brifingleri gizli tutabilir, ancak sosyal sistemin tamamen çökmesine yol açmadan devasa bir sivil bürokratik aygıtın işleyişini durduramaz.”