Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, “Sabrımız tükendi. Aramızda artık açık bir savaş var” dedi. Bu cümle, iki komşu ülke arasındaki gerilimin artık diplomatik kriz sınırını aştığını gösteriyor.
Peki ne oldu?
Nasıl başladı?
Gerilim, Pakistan’ın Afganistan topraklarında militan kamplarını hedef alan hava saldırılarıyla tırmandı. Kabil yönetimi bu saldırılarda sivillerin öldüğünü söyledi. Buna karşılık Taliban güçleri sınır hattında Pakistan mevzilerine havan ve topçu ateşiyle misilleme yaptı.
İslamabad ise “Gazab Lil Haqq” yani “Haklı Öfke Operasyonu”nu başlattığını duyurdu. Pakistan, hedefin Afgan Taliban savunma tesisleri olduğunu açıkladı. Taliban ise bunun egemenliğe açık bir saldırı olduğunu savunuyor.
Sınır hattı özellikle Torkham Sınır Kapısı çevresinde yoğunlaşmış durumda. 2.600 kilometreyi aşan ve dağlık bölgelerden geçen bu sınır, zaten yıllardır fiilen kontrol edilemeyen, silahlı grupların rahat hareket edebildiği bir hat.
Sorunun merkezinde Pakistan’ın suçladığı Pakistan Talibanı (TTP) var. İslamabad, Afgan Taliban yönetiminin TTP militanlarına Afganistan içinde alan açtığını söylüyor. Kabil bunu reddediyor.
Taliban 2021’de ABD’nin çekilmesiyle yeniden iktidara geldiğinde Pakistan bunu stratejik bir kazanım olarak görmüştü ancak süreç tersine döndü. 2025’te Pakistan’da militan saldırılarda 1.200’den fazla kişinin öldüğü bildirildi. Bu, 2021’in iki katı.
Pakistan’ın iddiasına göre bu saldırıların bir kısmında ABD’nin Afganistan’dan çekilirken geride bıraktığı silahlar kullanılıyor. Bu da bölgedeki güvenlik mimarisini daha kırılgan hale getiriyor.
Kâğıt üzerinde tablo net:
- Pakistan nükleer silaha sahip, düzenli ordu, hava kuvvetleri ve modern savaş uçakları bulunan bir devlet.
- Taliban ise düzenli bir hava kuvvetinden yoksun, daha çok gerilla savaşına dayalı, ideolojik motivasyonu yüksek ama ağır silah kapasitesi sınırlı bir yapı.
Ancak Afganistan sahasında “teknoloji” her zaman belirleyici olmadı. Taliban, 20 yıl boyunca NATO ve ABD güçlerine karşı asimetrik savaş yürüttü ve sonuçta siyasi zafer kazandı. Bu nedenle klasik ordu karşılaştırması tek başına yeterli değil.
Neden tehlikeli?
Bu kriz üç açıdan kritik:
- Bölgesel istikrarsızlık: Afganistan zaten ekonomik ve insani kriz içinde. Yeni bir savaş dalgası göçü artırabilir.
- Radikalleşme riski: Sınır hattında yeni militan grupların ortaya çıkması mümkün.
- Nükleer faktör: Pakistan’ın nükleer güç olması, her tırmanışı küresel güvenlik başlığına dönüştürüyor.
Daha önceki krizler Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin arabuluculuğuyla yatışmıştı ancak bu kez kullanılan dil daha sert.
Açık savaş mı, kontrollü gerilim mi?
“Askeri operasyon” ile “açık savaş” arasındaki çizgi bazen siyasi retorikten ibaret olabilir ancak sınır hattında karşılıklı bombardıman varsa, siviller etkileniyorsa ve taraflar resmi olarak birbirini suçluyorsa, bu artık klasik bir sınır ihlali değil.
Gerçek soru şu:
Pakistan, Taliban yönetimini TTP konusunda zorlamak için mi baskı yapıyor?
Yoksa iki taraf da iç politikaya mesaj mı veriyor?
Şimdilik görünen tablo, kontrollü ama tehlikeli bir tırmanış fakat Afganistan-Pakistan hattında “kontrollü” kelimesi tarih boyunca uzun ömürlü olmadı.
Editör