Bir dişlinin diğerine tam oturuşundaki sessiz mükemmellik, en somut zaferlerinden biridir insan aklının ama ne gariptir ki, o mükemmelliğin içindeki sessizlik bazen ürkütücü gelir bana çünkü o sessizlikte, bizi yavaş yavaş devreden çıkaran bir düzenin ilk yankısı vardır.
Teknoloji ilerliyor. Artık makineler sadece komut almıyor, kendi kararlarını veriyor. Yapay zekâ, üretim hatlarından laboratuvarlara kadar her yere sızdı. Bir zamanlar insanın eliyle yapılan işler, şimdi sensörlerin sezgisiyle tamamlanıyor. Bazen bu bana mucize gibi geliyor; bazen de sanki fazlasıyla sorunsuz bir rüya gibi çünkü rüyaların da bir sınırı olmalı — değil mi?
Geçen ay bir sanat galerisine gittim. Bir tabloda, fırça darbeleriyle çizilmiş bir dişli sistemi vardı. Boya katmanlarının arasında yağ izleri gibi duran renk geçişleri… O tabloyu izlerken şunu düşündüm: Belki de teknoloji, insanın içindeki düzen arzusunun bir yansımasıydı ama aynı zamanda kusursuzluk takıntısının da bir ürünü.
Biz, hatasız bir dünya isterken; duyguların, sezgilerin, tereddütlerin de dışına itiliyor olabiliriz. Teknoloji bu kadar insana benzediğinde, insanın anlamı biraz eksilmiyor mu? Verimlilik, mühendisliğin kutsal kelimesidir ama bir gün fark ettim ki, verimlilikle birlikte sessizlik de büyüyor. Fabrikalarda, laboratuvarlarda, ofislerde… Her şey daha düzenli, daha sessiz, daha “akıllı.” Belki de bu yüzden kalabalık içinde bile kendimizi giderek daha yalnız hissediyoruz. Makineler hata yapmıyor; ama biz, hata yapmaktan öğrenen canlılarız ve bu fark, bütün geleceğin dengesi olabilir.
Teknolojiye hayranım çünkü onunla bir dünya kurmak mümkün ama aynı zamanda ondan tedirginim çünkü o dünya bazen bizi unutabiliyor. Belki de mesele, makinelerin ne kadar akıllandığı değil; Bizim onlarla birlikte ne kadar insan kalabildiğimizdir.
Bir gün makineler duygularımızı anlamayı öğrenirse, umarım önce sessizliğimizi çözerler çünkü bazen o sessizlikte, bütün insanlığın korkusu gizli…
Umay Uçaner Gözüsarı