İklim değişikliğinin 68 bin bitki türü üzerindeki etkisini simüle eden araştırmacılar, pek çoğunun 2100 yılına kadar yok olabileceğini ortaya koydu.
İklim krizi, dünya çapında bitki çeşitliliğini tehdit ediyor. University of California’dan bir araştırma ekibinin “Science” dergisinde yayınladığı bir model hesaplamasına göre, yüzyılın sonuna kadar tüm damarlı bitkilerin yüzde 7 ila 16’sı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir.
Araştırma ekibi, bilinen tüm bitki türlerinin yaklaşık yüzde 18’ini oluşturan 68 bin civarında bitki türünün gelişimine yönelik bir projeksiyon çıkardı. Simülasyonlar, teorik olarak türlerin çoğunun yeterince hızlı göç edebileceğini gösterdi. Bununla birlikte, iklim senaryosuna bağlı olarak, bunların birçoğu (yüzde 7 ila yüzde 16 arasında) 2100 yılına kadar yaşam alanlarının yüzde 90’ından fazlasını kaybedebilir.
Özellikle Arktik bölgesinde tehlike çok yüksek
Araştırmaya göre, bu durum özellikle Kuzey Kutup Dairesi’nin ötesindeki türleri etkiliyor: Oradaki birçok tür daha kutuplara doğru göç edemiyor veya özellikle Kuzey Kutbu’nda hızla gerçekleşen ısınmaya uyum sağlayamıyor.
Çalışma ayrıca Akdeniz kıyılarındaki ormanlarda önemli biyoçeşitlilik kayıpları öngörüyor. Zaten düşük yağış alan bölgelerde, artan kuraklığın en büyük tehdit haline gelmesi bekleniyor. Durum özellikle Avustralya’nın güney ve güneydoğu kıyıları boyunca çok daha ciddi olabilir. Çalışmaya göre, orta düzey emisyon senaryosunda Almanya ve Kuzey Avrupa’daki bazı bölgeler bitki biyoçeşitliliğinin yüzde 20’sinden fazlasını kaybedebilir.
Arazi alanının toplam yüzde 28’ini kapsayan diğer bölgelerde ise, yeni göç eden türler nedeniyle biyoçeşitliliğin artması bekleniyor. Araştırmayı haberleştiren Junna Wang, “Biyoçeşitliliğin artması beklenen alanlar çoğunlukla nemli bölgelerde veya giderek daha nemli hale gelmesi öngörülen bölgelerde bulunuyor” diyor. Bu bölgeler arasında Amerika Birleşik Devletleri’nin doğusu, Güney Amerika’nın güneyi ve Fransa , Hindistan ve Güneydoğu Asya’nın bazı bölgeleri yer alıyor.
Ancak, yeni tür topluluklarının nasıl bir arada yaşayacağı henüz belli değil. Çalışmanın lideri Xiaoli Dong, “Bazı türler ilk kez bir araya gelecek,” diyor. “Sonucu tahmin etmek zor.” Çalışma, iklim değişikliğinin birçok türün hayatta kalması için belirleyici faktör haline geldiğini gösteriyor. “Bitki türlerinin yok olma oranlarını azaltmak istiyorsak, emisyonlarımızda agresif bir azalma diğer önlemlerden çok daha önemli olacaktır.”
Araştırmacılar ayrıca bu tür süreçlerin doğrusal olmadığını da vurguluyor. Örneğin, 1980’lerden beri Arktik ekosistemlerinde bitki büyümesinde bir artış gözlemlenmiş olsa da, bunun muhtemelen sadece geçici olduğu düşünülüyor. Ve ağaçların ani bir şekilde kuruması, türlerin yok olmasının aniden gerçekleşebileceğini gösteriyor.
Umay Uçaner Gözüsarı